Wurdlist / Wörterliste
Woordenlijst Nederlands-Fries (Westerlauwers)


* HOME >>>  (werom nei de haadside / zurück zur Hauptseite)
* Uurdelist Frysk-Frasch >>> (nei de wurdlist Westerlauwersk Frysk - Noardfrysk / zur Wörterliste "Westfriesisch - Nordfriesisch")



aamborstig - nearboarstich, dimpich, dampich

aamborstigheid - follens

aan - het is ~ jullie: it stiet oan jim

aanbod - ferskot

aanbouw - kleine ~: keboef, kombof

aandacht - omtinken; vol ~ luisteren: mei alle oandacht harkje, yn stive oandacht taharkje, opnimstich/diger harkje; de ~ vasthouden: yn 'e besnijing hâlde/ha; geen ~ krijgen: net teld wurde

aandachtig - opnimstich, diger

aandoen - iemand een proces ~: ien foar it rjocht bringe, ien ferkleie

aandringen - oanstean, oantrune, oanpoene; sterk bij iemand ~: ien nei de ljirre/lever tingje, ien faksearje/oansitte; sterk ~ op: degenje om

aandurven - zie wagen

aangenaam - tréwes, floatich; zie ook prettig

aangeschoten - sikkerich (beetje dronken)

aangeven - oanbringe; een pasgeboren kind op het gemeentehuis ~ - it wiif ferkleie

aangroeisel - ~ aan boten: skrab

aanhalig - floatich

aanklagen - ferkleie

aankoeken - ~ van sneeuw onder schoeisel: balje

aankomen - erop laten ~: derop stean litte; het komt erop aan: it giet derom; als het erop aankomt: as de skrinkel by de/it flym komt

aankomend - yn hope > syn skoandochter yn hope

aankunnen - interje, baas/mânsk/treast wêze, stean; ik kan dat karweitje wel aan: ik kin dat putsje wol ginne/risse, ik bin dat putsje wol treast, ik stean foar myn wurk, ik haw it yn streken

aanlegsteiger - steiger, steger

aanleiding - oanlieding > se soenen der alteast reden út nimme kinne om ...

aanmanen - zie manen

aannemelijk - dat klinkt ~: dat komt op 'e klink

aanpakken - tasette; poatoan; iemand stevig ~: ien hoffenje, ien omstean leare; van ~ weten: op 'en fjouweren beslein wêze

aanraken - oanreitsje, roere

aanranden - tenei komme/wêze, oantaaste, oanpakke

aanrander - weer waarbij aanranders aktief zijn: oanpakkerswaar

aansnijden - het eten ~: it lyk oantaaste (humor.); een brood ~: in bôle opsnije

aansporen - oantreastgje, oanpoene, oantrune, feugelje, fegelje; ~ tot werken: goarselje

aansteken - oanjeldzje (van vuur); een pijp ~: de brân deryn sette

aanstellerij - babbelegûchjes, fifelegûchjes, fifelefûferijen, fifelefazen, fizefazen; bekakte ~: kommensok, komkak

aantal - tal, oantal; een ~: in mannich, in mennich, in stikmannich/mennich, in tal, guon, in diel, in part; een groot ~ ...: in macht oan ...; in ~ toenemen: oanwinne, oanrigelje; het ~ kieviten neemt toe: de ljippestân wint oan

aantasten - oantaaste, skeine; door vuur aangetast: fjurrich > fjurrich hout

aantrekkelijk - hibbich/hebbich; ~ voor kopers: keapsjoch

aantrekken - oanlûke, neinimme; ~ van kleding: oanstrûpe, oandwaan; ik trek me er niets van aan: ik feroarje my der net om, ik wurd der net oars fan, ik wurd der oars noch oars fan; hij trok het zich heel erg aan: hy hie der och sa mei te dwaan, dat leit him hiel heech, dat sit him hiel djip.

aanvaardbaar - dat is niet ~: dat kin der net lâns, dat kin der net op troch, dat is derby troch

aanvegen - oanstrike > it bûthús oanstrike

aanwezigen - geachte ~: garren en harren

aanzien - nu ben je weer wat om aan te zien: no bist wer wat hibbich/hebbich; het weer laat zich goed ~: it waar jout him goed oan

aap - nu komt de ~ uit de mouw: o, wie dat de kiksaus, no komme de keallen út it hok, no komme de pipen út de sek, no komt de aap út 'e mouwe

aardappel - rjappel, jirpel, ierpel, earpel, ierdappel, eardappel; vergroeide: knoarhoanne; slappe verschrompelde ~: smûs

aardig - floatich; dat is niet ~ van je: dat stiet dy net sa moai; iemand niet ~ vinden: oan ien syn fuotstappen genôch ha, ien net lije kinne/meie, ien net snuven hearre kinne/meie, net mei ien kinne

aardigheid - voor de ~: om 'e niget

aartsconservatief - ~ persoon: domper

aarzelen - wette, wifkje, jin ferhâlde > no't dy safolle jild bean wurdt, moatst dy net ferhâlde

accolade - strik

achteloos - sûnder eftertocht, sûnder erch

achter - ergens iets ~ zoeken: earne wat út tinke

achterbaks - njirrich

achterlopen (van klok) - efterlik gean

achterneef - zie neef

achternicht - zie nicht

achterste - zie kont

achtertuin - mijn achtertuintje: myn efterlik blikje

achteruit - ~ gaan: fertiigje, efterútbuorkje; het gaat ~ (lichamelijk of financieel): it kin net lykhâlde

actief - warber

activiteit - ~ beloont zichzelf: de geande foet wint

actualiteit - de ~: it wâljen fan 'e wrâld

adem - op ~ komen: op siken komme, jin ferhelje, útpûste; ~ tekort komend: dimpich

ademen - sykhelje, sykje, azemje

adopteren - oanhelje

af - ik kom maar niet van die diarree ~: it liifrinnen wol my net belitte; hy kan het niet met de mond ~: hy kin it net mei de mûle ôflizze; ~!: ham!

afbeelding - ôfmieling

afbladderen - zie bladderen

afblijven - blijf af!: ham!

afbrokkelen - ôfbroazelje, (van een gletscher:) kealje

afdrijven - ~ (van een bui): ôfjeie

afdruipen (fig.) - ôfdrosse

afdruk - ~ van iets (bijv. kledingstuk) in het lichaam: dane, daan

afgrond - ûngrûn; aan de ~ brengen: yn it ûnleech stoarte/fiere

afhandig - ~ maken: ûntlúzje, ûntfytmanje; geld ~ maken: ponglúzje

afhangen - ervan ~: deroan stean

afhankelijk - ôfhinklik; ~ van wie/wat/ ...: ûngelyk wa; ûngelyk wa't it freget

afkerig - ôfwearzich, wearzich, skoftich, fij, skouderich, bekstallich

afkeuren - ôfkarre; ~ van geleverde goederen: bekatsje

afleiding - ôflieding; ~ bieden: feravensearje

aflevering - de tweede ~ van het tijdschrift: de twadde jefte fan it tydskrift

aflopen - verkeerd kunnen ~: raar komme/bekaaie kinne; dan kan het wel eens raar ~: dan kin der wolris raar wat efterwei komme; het is onzeker hoe het zal ~: it hat syn útfallen

afmaken - zie doden

afmatten - zie afpeigeren

afnemen - ~ (van de maan): fersitte

afpeigeren - ~ door rondjachten: ferjitterje, ferjetterje

afranselen - ôftichelje, omseamje, neisjen

afrastering - freding, ôffreding; ~ met schrikdraad: batterijfreding

afreageren - zich ~: jin útwierje

afsnauwen - ôfsneuterje, ôfsnuterje

afspreken - ôfprate, opsprekke

afstammen - skaaie > hy skaait fan prinsen

afstammingsleer - skaaileare

afstand - ôfstân, distânsje, ein; een lange ~: gâns/risnabel in ein

afstapje - delstap

aftroggelen - geld ~: ponglúzje

afvoer - ~ van water: kylgoate, kylgroppe, kylgreppel

afwachten - we moeten het ~: it stiet noch yn it hûs, it hat syn útfallen

afwezig - absint (ook in de betekenis van verstrooid)

afwijzen - warsje; afgewezen worden bij examen/sollicitatie etc.: kitse; afgewezen worden in de liefde: in blauwe skine rinne, blau krije, in ôfskriuwer krije

afzetten - rûpelje

afzwakken - ferhimmelje (van bewering)

agent - ~ van politie: blaumich, blauwe mich

akelig - zie naar

al - zo sprak hij, ~ harkende: seid er klaujendewei; wat zei hij ook ~ weer?: wat seid er hast wer?, wat seid er mar wer?; daar heb je het ~: dêr is it al sa; ~ dente: rutergear

alcohol - zie drank

alcoholist - ~ zijn: jin oan drank misgean

algemeen - over het ~ genomen: yn allen

allemansvriend (hond) - floatige hûn

alles - van ~ en nog wat: lykfol watte

altijd - altyd, altiten, jimmer, jimmeroan, al syn dagen

alvleesklier - de koarte lape, fetlape, minneflatte

amandelontsteking - brún, brune

ammenooitniet - foar gjin hynder

anders - het is ~: it leit op in oar moer

andersom - ~ doen: oarsomje

antwoord - antwurd, andert; ~ geven: azem jaan, beskied jaan

apart - zie buitengewoon

argwaan - premoasje, premomsje

arm (bijv. nmw.) - earm, earmelytse

arm (zelfst. nmw.) - de ~ uit de kom: zie kom

armoede - earmoed; tot ~ vervallen: earmelytse wurde

armslag - weer wat financiële ~ hebben: hjir en dêr wer ris in klink oplichte kinne

arresteren - oanhâlde, oantaaste

as - gloeiende ~: gleonte; onder ~ bedekte hete kolen: berutsen fjoer

assortiment - ferskot

asymmetrisch - wankant(ich)

averecht - krom, krang; zie ook recht

avondeten - jimmet

avondeten - jimmet, oarmet

avontuur - aventoer, eksploat

baardaap - burdman, burdaap, boskbear

baarkleed - pelle

baarmoeder - liifmoer, limoer, skûlliif, lêch

baas - zie meerdere

bacterie - bacteriën: libben guod

badjas - sjammeloek

baksteen - kapotte of misvormde ~: brik

baliekluiver - brêgetraper

band - leren of metalen ~ om klomp: leaf > it leaf oer de klomp

banen - zich een weg ~: zie weg

bang - bang, benaud, eangstich; erg ~: spoekbenaud, deabenaud; ik ben ~ dat ...: ik ha soarch dat ...; ~ zijn: eangje; niet snel ~: net foar in bytsje bang; ergens niet ~ voor zijn: earne sa bang fan wêze as in krie/as de âlde roeken fan in sjamme; ~ zijn voor dieven: de dief oan 't gat ha; ~ worden: it jin oansjen

bankroet - rut, blut, blus, fallyt

baren - zie bevallen

barst - skuor; ~ langs het voegwerk van een muur: treding

bed - bêd; naar ~: op bêd, op 'e koai, te koai; naar ~ gaan: út 'e wei gean, frou Bedstra opsykje, efter it breiden broekje krûpe, nei de Bakkefeanster dunen gean

bedaard - zie rustig

bedaren - bedarje, betommelje

bedeling - zie bijstand

bedenken - zie verzinnen

bederven - het bedorven hebben: it raar ferspijd ha; het voor zichzelf bedorven hebben: jins eigen stâl ferbûke ha

bedisselen - benjeskje

bedlegerig - bêdridich

bedoeling - hij heeft er een geheime ~ mee: hy hat der in erchje by

bedonderen - ferevelje, oer de rêch strike (financieel)

bedrag - dofke, plôk

bedreigen - feil jaan

bedreiging - een ~ vormen voor iets: in ding feil jaan

bedreven - betûft, yn it sâlt bebiten; ~ zijn in: slach ha fan

bedriegen - zie bedonderen

bedrijf - klein ~ dat weinig werk meebrengt: kluorkerij

bedrijvigheid - wâljen

bedstede - achterste slaapplaats in de ~: weach; achterwand van de ~: weach

bedwingen - zie beheersen

beeldig - bylderich

been - raar op zijn benen staan: raar op syn lewant stean; weer op de ~ zijn: wer by de wurken wêze, wer op it aljemint wêze; weer op de ~ zijn en wat licht werk aankunnen: wimelje

begerig - graach > hy wie graach op/nei iten

begeven - hij begaf zich naar het kasteel: hy sette op it kastiel ta

beginnen - begjinne, úteinsette, oanfange, it stik oantaaste, losgean; er is geen ~ aan: der is gjin begjinnersein oan

begrafenismaal - leed

begrafenisstoet - in visioen voorziene ~: begangel

begrijpen - foar it begryp/oardiel krije; hij kan het niet ~: hy kin it net byinoar krije

behalve - behalven, as > it folk is omkaam, as de kaptein

behandelen - die dokter behandelt mij: dy dokter giet oer my

beheersen - bedimje, behearskje; zich ~: jin behearskje, jin betwinge, jin bedibberje, jin bedimje

behoefte - behoef, ferlet, bederf; geen ~ aan iemand hebben: oan ien syn fuotstappen genôch ha

behoren - naar ~: yn it folle

behoudend - zeer ~ persoon: domper

behuisd - klein ~ zijn: husearje

behulpzaam - tsjildich

bejaard - jeltich, jierrich > in pear moai jierrige minsken

bekendmaken: oer de streek bringe, buorkundich meitsje, op 'e skille ha

bekeuring - iemand een ~ geven: ien preses meitsje

bekijken - bekijk het maar: louloene

bekneld - knyld, yn 'e knipe

bekoelen - de verstandhouding is bekoeld: it is mei ús wol oergerze

bekomen - op siken komme, jin ferhelje

bekommeren - zich ~: ealgje

bekonkelen - bestekke

belangstelling - ~ voor: niget oan, sjenee foar

belasten - ergens mee belast zijn: ta wat stringenearre wêze

belasteren - iemand ~: ien de kroan op 'e kop sette; ien by it gat ophelje

beleefd - hoflik, fetsoenlik, manierlik

beleefd - fetsoenlik, hoflik > ~ blijven: jins fetsoen/ferstân hâlde; ~ zijn: jin stalle

belevenis - aventoer, eksploat

beloop - op z'n ~ laten: op 'e rongen slepe litte

beloven - belove, belôvje, ûnthite, tasizze, goedsizze, hite > se sei goed foar in miel, at se it net dienen, dan hiet it net bêst

belust - ~ op: graach op/nei > hy wie graach op lekker iten

bemerken - ealgje; zie ook opmerken

benaderen - oankomme, interje, benjonke; iemand vriendelijk, behoedzaam ~: ien op 'e lije side oankomme

benauwd - near, nearzich, benaud; ~ weer: luensk/ljuensk/brodzich/brodsk waar

beneden - kom naar ~!: kom ûnder!

benenwagen - billewein, skuonmakkersweintsje, arbeidershynder

bepaald - ~ iemand: zie iemand

bepalen - zo is het bepaald: dat stiet derta

beperken - bepealje, ynpealje

bereikbaar - goed ~: handich > dat doarpke leit dêr handich, sa oan 'e dyk

bereiken - gemakkelijk te ~: handich

berispen - zie vermanen

berisping - zie vermaning

beroep - berop, wurk, affearen

berucht - berucht, mâlferneamd, raar/skean/kwea/slim ferneamd

beschadigen - skansearje, taboeie; door vuur beschadigd: fjurrich

beschikbaar - feil; ~ voor seks: geil en feil

beschikking - ter ~: feil

beschuit - ~ met suiker: sûkerbak, poppebak

beschuldigen - beskuldigje, op 'e rêch skriuwe

beslag - in ~ nemen: naderje, eigenje

besluiteloos - ~ zijn: net witte oft je skite of mige moatte

besmettelijk - ~ zijn (van kleding e.d.): smoargje, smoarkje; ~ zijn (van ziekten): oanhingje, oanslaan, útsprute, oeraardzje > gryp wol gauris oeraardzje

besmetten - oanhingje, oanslaan, útsprute, oeraardzje

best - zijn ~ doen: flyt dwaan: de beste in zijn soort: (weareld-)brekker; mij ~: om my kin 't wol

bestaan - zij heeft dat ~: sy hat dat fertoand

bestaansminimum - bederf

besteden - besteegje, bestelle > dat is oan him net besteld

bestraffend - iemand ~ toespreken: op ien kibje

bestralen - bestraald moeten worden: foar de stralen moatte

bestrijdingsmiddel - ~ voor insecten: flit

betalen - betelje, útpûlkje, bosse; moeten ~:ta de bûse moatte; slecht ~: by de tomme heine, yn/op 'e jister hâlde

betekenen - betsjutte; te ~ hebben: ynhawwe > dat hat net folle yn, wat soe dat spul ynhawwe?

beter - na ziekte weer ~ zijn: klear wêze, wer by de wurken wêze, wer op it aljemint wêze; hij wordt al een beetje ~: de sykte jaget ôf, hy komt al wat by

beteugelen - yn de stokken krije, bedimje, delsette

betreffen - wat betreft de visserij: (de fiskerij) oanbelangjende (de fiskerij), wat de fiskerij oanbelanget, wat de fiskerij oangiet, op it stik fan 'e fiskerij; wat dat betreft: op dat stik (fan saken); betreft (boven een brief): ûnderwerp; wat dat betreft: fandat

betrekken (van de lucht): grymje, tichtsette, grûnje, berinne

betrouwbaar (van apparaten): grif

betweterig - wetich

beunhaas - sloaier

beurs - met gesloten ~: lyk op lyk

beurt - bar; een ~ geven: in wan jaan

beuzelen - fiterknotsje (zie ook verdoen)

bevallen (baren) - op it waarm bêd lizze, mei wêze/moatte, in wâldreis meitsje, bernje, yn 'e kream lizze; moeten ~: jongwiivje, yn 'e kream moatte

bevallen (aanstaan) - noaskje, foldwaan, oanstean, flije, wat talykje; dat bevalt Jan niet: dat binne boer Jan syn guozzen net

bevallig - kwier, kwikker (alleen vrouwen)

bevalling - kreamerij, kreambêd, waarm bêd; een zware ~ hebben: mei wêze; de ~ x dagen achter de rug hebben; x dagen âldkreams wêze

bevestigend - een bevestigende zin: in jahitende sin

bevestiging - ~ van een zeis aan de stok: ham

bewaarheiden - bewaarheid worden: neikomme, útkomme

bewaken - beweitsje, bekaadzje

bewaring - in verzekerde ~: yn bewar

bewegen - snel met de handen ~: tyskje; heen-en-weer ~ in de wind: tyskje; zich ~: ferwege; de bewegende delen (van een apparaat): it geande wurk/de geande wurken

beweging - beweging, beweech, ferweech (zie ook gebaar)

beweren - hij beweerde dat we het verkeerd deden: hy hold út/woe ha dat wy it ferkeard dienen, hy ornearre, wy dienen it ferkeard

bewerkstelligen - bewurkmasterje, beweare, bewarre, beoarderje, bewurkje > ús riedsleden ha safolle beward dat ús merke ôfskaft wurdt

bewolking - met verspreide ~: lappich > in lappige loft

bewusteloos - wei, út jins ferstân, bewusteleas, bûten westen, bûten wêzen

bewustzijn - bij zijn ~ blijven: by jins oardiel bliuwe

bezig - dwaande, beuzich; druk ~: sa beuzich as in holder/lyts baaske

bezit - schamel ~: bederf; haar hele ~: har hiele bederf

bezoek - ~ van vrijer aan zijn geliefde buiten de gestelde tijden: binnenbeurtsje

bezuinigen - soberearje

bezwaar - zonder ~: sachs, fergees

big - bigge, biggel; gecastreerde ~: bargebigge

bij - ~ Jan thuis: te Jannes, by Jannes; twee ~ twee: by twaen, linke twaen; goed ~ zijn: net ferrotte wêze

bijbaantje - foantsje, ynstruier

bijdehantje - snarre

bijeenzoeken - gearfandelje, gearswylje, telâne sykje

bijgebouw - klein ~: keboef, kombof

bijkomen - ik dacht dat ik niet meer bijkwam van het lachen: it ha my omtrint bedien; zie ook bekomen

bijna - ~ alle mensen: amper alle minsken

bijstand - bystân, bedieling, omdieling, de jûne byt

bijster - niet ~ slim: net botte/bjustere tûk, neat te tûk

bijverdienste - foantsje, ynstruier

bijzonder - niet ~: sa sûnders net

bil - broadsje, stút, zie ook kont

binddraad - siseltried

binden - gebonden soep: lomich/limich sop

binnenweg - opdyk

bit - mûlstik (van halster)

blad - geen ~ voor de mond nemen: gjin flij foar de mûle nimme

bladderen - (van verf) felje, bledderje, blierje; (zodanig dat vlekken ontstaan) fleare, flearje

bladstil - blak, blakstil

blaken - ~ van gezondheid: ankje

blaten - bletsje, bletterje, bloarje, balte, blaaie

blesseren - geblesseerd: blêsd

bleu - blea, bleu, skruten, skrutel, ferlegen, skrikkel

blik - loaits, eachweid(ing); iemand geen ~ waardig keuren: gjin each nei ien draaie

bliksem - wjerljocht; om de ~ niet: om 'e wet net

blindelings - blynseach

blinken - blinkend: glier

bloedzuiger - ierkloarker

bloei - in de ~ van zijn leven: yn de klink/fleur fan syn libben

blok - het ~ huizen: de streek; kantig ~: klibbe; een blokje spek: in klibke spek

blokkeren - tichtsette; de weg ~: it paad damje

bloot - ~ geschoren huid: bloat, bleat

blootstellen - blootgesteld zijn aan: bleat stean foar

blozen - in kaam krije, in kleur sjitte/sette/krije

blut - blut, rut, blus

bocht - omkromte; zich in rare bochten wringen: jin ferhâlde

bodem - boom, boaiem; een bodempje in de maag leggen (voor drank): in flierke yn 'e mage lizze; dubbele ~ (fig.): erchje > hy hat der in erchje by

boeiend - meinimmend

boeman - sjamme

boerenkool - moes

boete - zie bekeuring

bok - ~ van een boerenwagen: foarkret; gecastreerde ~: wear

bolster - een ruwe ~ met een blanke pit: in hurd man op in weak tsiis

bombarie - zie vertoon

bont - kjirremjirre > in kjirremjirre kopke mei puntsjes en rútsjes

boom - een groepje bomen: in tropke beammen

boomstronk - beamsears, stobbe

boord - ~ van een overhemd: opsetsel

boos - lilk, lulk, kribbekeurich, prot, noartlich, noartsk, kiezzich, brûkel; ~ kijken: sjen as in âld kwartsje; ~ maken: op stoom jeie, it lân op jeie

boosaardig - njirrich

bordeel - bordeel, stil/ferkeard hûs, knip, fûgelkouwe; geheim ~: hossebos

borgpen - ~ in een as: leaf > it leaf yn 'e as keart it tsjel; in een schaar e.d.: nearring, njirring

borst - met platte ~en: ynpannich; aan de ~ drinken: ninne

borstvoeding - tate, ninnen; ~ drinken: ninne

boterham - ~ op namiddag: jimmet, oarmet

bouwen - huis ~: húzje

bouwsteiger - steiger, batterij

bouwvallig - brekfallich, wankelmoedich

bovenlip - vooruitstekende ~: brealippe

bovenstaand - niisneamd

braadkuiken - panpyk

braaksel - koarre, spui, biggels

brand - in ~ vliegen: flam slaan; in ~ staan: yn flammen stean; door ~ beschadigd: fjurrich

branden - baarne, brâne, yn flammen stean; de kachel begint flink te branden: de kachel jout him ôf

breken - brekke, skuorre; ~ van een ei door een kuiken: hikje

brengen - het mooi kunnen ~: it moai (op syn fuotten) delsette kinne, it moai opsizze kinne

breuk - breuk; iemand aan een ~ opereren: ien fan 'e breuk snije

bril - lezen door een bril: brilje, brulje, brilkje, brulkje

brochure - blauboekje

broeierig - brodzich, soel, lumich

broekzak - (broeks)bûse, lotse

broer - ergens een broertje dood aan hebben: earne in broer oan ferlern ha

brommen - brimje, grânzgje, gnoarje

brooddronken - wyldseauwich

bruidstaart - hylkekoeke

brullen - brinzgje

brutale - de brutalen hebben de halve wereld: de ûnskeamele hat in tredde diel fan 'e wrâld

bubbelen - brobbelje, kraalje

bui - soms heeft ze zo'n schoonmaakbui: dat húshimmeljen komt har soms samar oan; erge regenbui: goate, goatte; er kwam een zware ~ opzetten: de see kaam oer it lân

buik - vlinders in de ~: wjirms yn 'e mage

buiten - naar ~: derút, ta de hûs út; van ~ Friesland: om utens wei

buitengewoon - bûtengewoan, bûtenwenstich, ûnfoech; iets buitengewoons: wat oars/mear as kom-al-den-dei

buitenmuur - zie muur

buitenspel - beskied

buitensporig - ûnfoech

bukken - jin dûke; gebukt staan: te bok stean, te near stean

buurt - daar in de ~: yn dy streek (qua plaats en tijd), dêrbyom

castreren - lobje > dêr hie ik him de knopen fan 'e jas; gecastreerde big: bargebigge; gecastreerde bok/ram: wear

cel - zie gevangenis

charmant - een charmante vrouw - in kein, kwier, kwikker frommes

chef - prinsepeal

cliché - mandewurd, mandetaal

colporteren - sutelje; hij colporteert: hy giet/is by de streek

compliment - opstekker, fear yn 't gat, fear yn 'e broek; een ~ geven: op it stuoltsje sette

compost - dwinge, dwingel, dwinger, dwingeguod, dwingerij

compromis - niet tot compromissen bereid: ûnferwrikber

conclusie - mijn ~ is: myn konklúzje/einsluten is

confectie - makkeklean

confectiezaak - makkekleanwinkel

conservatief - ~ persoon: domper

consternatie - zie opschudding

constipatie - ferstopping; een einde aan de ~ maken: iepen liif meitsje

contact - ~ leggen: kontakt knotsje, bannen knotsje; ~ hebben met: alliânsje ha mei, yn alliânsje wêze mei

contant - ~ geld: ree jild, jild op fingerseinen

contract - sater; zie ook overeenkomst

conversatie - geen stof van ~ meer hebben: gjin gagel mear ha, it praat út ha

corset - oerliif, ûlf, ulf, riuwliif

crime - kriensen

crisis - in een geestelijke ~ zitten: it mei jinsels te krijen ha

criticus - Jan krityk (humor.)

daad - die, died, stik

daag - ja ~!: tankje de hearlikheid!, lou loene!

daardoor - troch dy wei

daarom - omdoch (als ontwijkend antwoord op waarom-vraag); fandat (wat dat betreft) > fandat mei ik him net lije

daaromtrent - om dy streek

dag - morgen komt er weer een ~: zie morgen

dagelijks - daagliks, dageliks, deistich, deisk; ~ verschijnsel: kom-al-den-dei

dame - dames en heren: manlju en froulju, garren en harren, bêste minsken

damp - flam; ~ afgeven: stymje, sykje (van thee) > der kaam al wetter út de hantsjettel

dampen - zie damp

damsteen - houtsje

dandy - darkert

dapper - fiks, krigel; zie ook moedig

darm - blinde ~ (van koe): sekein

dat - ik wist niet ~ ...: ik wist net dat/at ...

dazen - zie draaien

deftig - jentich, eptich

degelijk - streksum

dekken - (bij vogels) trêdzje, feilje; de kosten niet kunnen ~: de kosten net hoedzje kinne

delirium tremens - jeneverpan

den - din

denken - zie nadenken

dennestam - lange ~: juffer, jiffer

dente - al ~: rutergear

desda - aaa (as en allinnich as)

deugd - trêft > de trêften fan it Fryske folk

deugdzaam - ~ leven: jin ta deugd oanstelle

deugniet - dogeneat, dogeniet, strank, boef

deur - er is iemand aan de ~: de klink fan 'e doar hat byt; dat doet de ~ dicht (fig.): dat is de hals, no ha wy de hichte

deurklink - klip

diagonaal - oerhoeks, skrank, skriks

diarree - ~ hebben: oan/yn 'e poeperaasje/poeperij/skiterij wêze, yn 'e snerte wêze; ik kom maar niet van die ~ af: it liifrinnen wol my net belitte

dicht - (van weefsels) folhandich, ticht

dief - bang zijn voor dieven: de dief oan 't gat ha

diefachtig - gnobbich

diefstal - stellerij, diefstal, tsjefte; bang zijn voor ~: de dief oan 't gat ha

dienst - in militaire ~: ûnder tsjinst

dienstbetrekking - hier

dienstdoen - de dienstdoende scheidsrechter: de skiedsrjochter fan tsjinst

dienstklopper - blaumich, nustjesiker

dijk - weg tegen ~ op om wagens aan de andere kant te kunnen laten komen: apparel, labberel

dik - ~ worden: spek sette

diner - zie avondeten

ding - dat is niet Jan zijn ~ (fig.): dat binne boer Jan syn guozzen net

dinges - mukkes, himkes, manje

diplomatiek - ~ optreden: ien heine en slaan, it wat muierje, it wat ploaie en skikke > wij moeten wat diplomatiek zijn: wy moatte net sa bot/raar/rûch

direct - zie zometeen

dode - rijke ~: wyndeade; arme ~: waaideade

doden - deadzje, deie; ~ van slachtbeest: kilemoarje

doedelzak - lillepiip, (lillepypkers)bonge

doel - in het ~: yn it hok

doelpunt - een ~ maken: in goal sette

doen - ergens iets te ~ hebben: earne oanslach/beuzichheid/besonje ha

dof - (van haar): rûpsk

dokken - bosse, ta de bûse

dol - dûm, mâl

dom - ~ persoon: sûch; niet ~: net ferrotte; ~ zijn: ien fan 'e fiif misse

dominosteen - brik, houtsje

dommelen - dodzje, dollejoarje

donder - om de ~ niet: om 'e wet net; met ~ en geweld: mei stoom en faasje

donker - in het ~ zetten: ferdonkerje; door het ~ overvallen worden: benachtsje, betsjusterje

dood - ~ zijn: yn de hokjes stean, wei wêze; ~ gaan: zie sterven

doodskist - fet, deafet

doodskleed - pelle

doofpot - in de ~ gestopt worden: ûnder 'e domper komme

dooi - zacht of vochtig wordend door ~: ûntlitten, ûntlittich

dooien - dooiend: ûntlitten, ûntlittich

door - ~ en ~: troch-ende-wer-troch, op-en-út

doordat - trochdat, troch't, troch de wei dat

doorgaans - trochgeans, trochstrings, meast, almeast, meastal, meastentiids, troch de bank, foar de hân wei op, trochinoar

doorgronden - grûnje

doorkoken - laten ~: de soad der efkes oer gean litte

doorschemeren - foarútkomme

doorschijnend - glier

doorsnee (adj.) - troch-de-banks > in troch-de-bankse boer

doorspekken - doorspekt: trochsingele

doorvertellen - trochkrantsje; snel ~: mei de waarme hân oerbringe

doorzagen (fig.) - gesigeseach

doorzeven - doorzeefd: trochsingele

doorzichtig - zie doorschijnend

dorpel - zie onderdorpel

dorst - toarst; ~ hebben: hetsich wêze

dorstig - zie dorst

dovemansoren - dat is tegen ~ gezegd: dat is praten tsjin 'e wyn

draagkracht - it moet naar ~: it kin better fan 'e skeaf as fan 'e bân; ieder naar ~ laten betalen: de skiep snije neffens dat se smoar ha

draaien - het draait me voor de ogen: it wurdt my kjirremjirre foar de eagen; daar draait het om: dêr giet it by út

drachtig - foal (van paarden, schapen en varkens); niet ~: gust

dralen - zie treuzelen

drank - drank, kidel/hippel/koeraazje/spraakwetter, kleare fet (humor.); de ~: it tinne guod; drankje: sûpke, kiperke; een lekker drankje: in lekker slokje; behoefte hebben aan ~: hetsich wêze; aan de ~ zijn: jin oan drank misgean; de ~ laten rondgaan: ombringe > der waard nochris ombrocht

draven - jotskje

dreumes - zie klein

dribbelen - fottelje

drillen - goarselje

drinken - te veel ~: jins mage ferputskje; vrij ~ hebben: frij drinken/gelach ha

drogen - droegje, druie; heel snel ~ van wasgoed in de wind, zodat het hard wordt: skrokdroegje

drommel - zie duivel

dronken - skeef, blau, kachel; beetje ~: sikkerich, oansketten; ~ zijn: in stik lead op 'e holle ha, byt ha

droog - skrok; wanneer het zometeen ~ is: aanst yn in droege buie

druk (zelfst. nmw.) - ~ uitoefenen: stringenearje; iemand onder ~ zetten: ien nei de ljirre/lever tingje, ien oansitte/faksearje;

druk (bijw.) - ze waren ~ aan het praten: se hienen (it) drok praten; hij heeft het ~: hy hat it drok/bannich, hy is bannich; een drukke dag: in bannige dei; iedereen ~ mee aan het werk: alle kikkerts op 'e redens; zich ~ maken: jin beskaaie; een drukke boel: in grutte beswaaiing; erg ~ in beweging zijn: bauje

drukken - drukke, triuwe; zich ~ (in het werk): om 'e stûke rinne/springe

drukkend - ~ weer: ljuensk waar

drukte - wâljen, ûnstalten; koude ~: fizefazen, kommensok, komkak > wat hat dy man in kommensok

duel - kampslach

duidelijk - ~ te zien: beskielik, beskiedenlik

duimschroef - iemand de duimschroeven aandraaien: ien de tommeskroeven oanlizze, ien nei de ljirre tingje

duin - wit ~: blinker, blinkert

duister - zie donker

duisterling - domper

duisternis - zie donker

duits - hij is van Duitse afkomst: hy is fan poepe-aaien útbret (humor.)

duivel - wie voor de ~ ben jij?: wa duvel bisto?; om de ~ niet: om 'e wet net

duizelig - een uitzicht om ~ van te worden: in gril gesicht

duren - duorje; het gaat zolang het duurt: it giet salang't it fuotten hat

durven - alles ~ zeggen: nearne foar omhelje

dutje - knipperke; een ~ doen: knipperje, in knipperke dwaan, it fel oer de eagen lûke/ha, eefkes op 'e rêch stean

duur - djoer, prizich, djoerabel, durabel; dat wordt een dure grap: dat rint gâns oan, dat is ponglúzjen, dat hat men net foar moaisjen; een nieuwe is te ~: der kin gjin nijen op stean; hij is ~: hy hat goeie swarte inket yn 'e pin

duurzaam - duorsum, streksum; het is ~: it kin duorje

dwaallichtje - hippertsje, diggelfjoer

dwarsbomen - dwerse kneppels smite, kapsje meitsje

dwarsdrijven - iggewearje, tsjiniggewearje, yn it gat hingje, de hoarnen yn 'e wâl stekke

dweperig - dierber

echo - echo, wjerlûd

echtgenoot - oarehelte, partelot, sydsulver (vrouw), sydswurd (man), brijsieder (vrouw), it (âld) parlemint (vrouw)

edel - de edele delen: de teare dielen

eenmaal - het is nou ~ zo: it jout neat

eens - ze waren het lang niet altijd eens: it wetter wie lang net altyd ien wei rûn, it wie net ien lucht; daarover zijn we het ~: dêr bin ik jo partij net yn

eerlijk - earlik, risnabel; dat is een eerlijke strijd/verhouding: dat is partuer

eetlust - skroei; de ~ verging haar: it iten en drinken fergong har

egoïstisch - eigenikkich, eigennuttich, ~ persoon: eigennutsiker

ei - twintig eieren: snies

eigen - eigen, mûlriem (taal), húsriem (taal)

eigenwijs - eigenwiis, eigensinnich, noaswiis, snichelich, dwars; ~ zijn: iggewearje, yn it gat hingje

eikel - ikel, aker, kûgel

eikenschors - kif

eind - aan het kortste ~ trekken: yn 'e weach sliepe, yn 'e heinste keap wêze; aan het langste ~ trekken: yn hâldershân wêze

einde - het ~ van het liedje was: it einbeslút wie; ergens een ~ aan maken: eat ôfbreidzje/ôfliede

eindelijk - einlings (en te'n lêsten), lang om let, by einsluten, by eintsjebeslút, op 't lêst, al syn dagen

einder - zie horizon

eisen - zie vergen

elders - oarsearne, oarewei

elk - elke dag: alle dagen; ~ moment: alle stuiten

elkaar - uit ~ groeien: keutelmaatsk wurde, oergerzje mei; het goed voor ~ hebben: it goed yn streken ha > No is it mei ús doch al sa tsjok oergerze

emancipatie - je moet de ~ niet te ver doordrijven: hja by de kij en hy by de brij, dat is ferkearde buorkerij

emeritaat - met ~: mjirkes

enerzijds - iensdiels

eng - aaklik, yslik

enig - ~ kind: ienlingssoan, ienlingsdochter

enorm - zie groot, zie ongelooflijk

enschede - Ynske(dee)

epidemie - goarre; er heerst een griepepidemie: de gryp giet om

ere - in ~ hersteld worden: ta syn âld rjocht komme > yn oarlochstiid komt hynder-en-wein wer ta syn âld rjocht

erfenis - erfenis, erfskip, oanstjerte

erg - slim, ergerlik; dat is heel ~: dat is oer alles hinne; het ergste moet nog komen: it slimste is noch benefter > ergerlike sosjale tastannen

ergerlijk - ergerlik; ergerlijke muziek; muzyk fan Jan-kom-kidel-my > ergerlike stadich

ergernis - argewaasje, ergernissen: kribbekeurichheden

erkennen - tjilde; iets moeten ~: wat ynskikke moatte

ernstig - ~ zijn: earnje

ervandoor - ~ gaan: útnaaie, útpike, derop ôfgean

eten (zelfst. naamwoord) - ~ laten liggen: earte, oarte

eten (werkwoord)- we ~ vandaag pannekoeken: it jout hjoed pankoeken

etenstijd - iterstiid, brijklok (alleen 's avonds)

etter - otter

etteren - drage (lett.), narje (fig.); zie ook pesten

even - om het ~: likefolle, allikefolle, egaal, dierber; om het ~ wie: lykfolwa; dat is om het ~: dat makket/sjakt/nukt neat, dat is ientûtmem

evenaren - oankomme, hâld ha oan

evenwicht - in ~: yn lykwicht, op 'e domp; in ~ zijn (van balans): lyk yn it húske stean

failliet - ~ gaan: fallyt slaan, hoekedakke gean, om 'e klink gean; bijna ~ zijn: oan reapsein wêze, op skrabbersein wêze, oan legerwâl sitte

faillissement - dat draait op een ~ uit: dat kin gjin touwen hâlde

familie - folk; tak van de ~: staach; van goede ~ zijn: út in goed laach komme

fascineren - yn 'e besnijing ha, ûnder beslach ha

fatje - darkert

fatsoen - je ~ houden: jins ferstân hâlde; met ~: mei skik

fatsoenlijk - dat is niet ~ van je: dat stiet dy net sa moai; zich ~ gedragen: jin stalle

feature - skaaimerk

feminisme - zie emancipatie

fier - jentich

figuur - stal, bestek > fan bestek wie se wat licht en oan de lange kant

fijn - zie prettig

filterbak - ~ aan regenpijp: klinzebak

finaal - zijn vinger was er ~ af: de finger wie der gnod ôf

financieel - weer wat financiële armslag hebben: hjir en dêr wer ris in klink oplichte kinne

flat - flet/flat (it)

flauw - loen

flauwvallen - fan jinsels falle

flink - een flinke afstand: risnabel/gâns in ein; zie ook dapper

flonkeren - wimelje

fooi - foan, oefke, toefke, ferfal

foppen - kulle, foar it lapke/soaltsje/de gek/de mâl hâlde, tefiter nimme

fopspeen - nûn, stykje

fors - gewûpst, gewant, foars, mânsk, hibbich; met ~ ontwikkelde ledematen (van dieren): skulich, skuilich; met ~ ontwikkelde ledematen waarmee men zwaaiende bewegingen maakt: longerich

fout - een ~ maken: in flater meitsje, in bok sjitte

franco - frachtfrij

fratsen - kueren, fizefazen, babbelegûchjes

fut - fuort, fizekree, kriich, piid, kom-al; vrouw zonder ~: bretske(muoi)

futloos - zie sloom

gaan - hoe gaat het met jou?: hoe is it mei dy?, hoe hast it?; iemand liever zien ~ dan komen: oan ien syn fuotstappen genôch ha

gaanderij - zie galerij

gaar - gear, nôch; bijna ~: rutergear

gaffel - klie, strampel

galerij - ~ in kerk: kreake, hinnematte (humor.)

gang - (hal) gong, hal, perteal; in volle ~: yn folle trein; je gang gaan: jins goai gean; je eigen ~ gaan: jinsels weidzje, jins eigen swee slaan; iemand zijn ~ laten gaan: ien betsjen litte

ganzenpas - poepemars

garde - de oude ~: de âlde hap

gareel - in het ~ houden: manearje

garnaal - grenaat, poarre

gat - ~ in stuk gereedschap waar de steel doorheen steekt: húsling; in de gaten hebben: yn 'e gaten/rekken/kikert/lampe ha; zie ook kont

gave - jefte, gave; bovennatuurlijke gaven hebben: mear kinne as sljocht hin-en wer/sljochtweihinne

geaardheid - bestean

gebaar - gebeart, meneuvel; gebaren: gritsen, gratsen, gridzen, grytsen; onfatsoenlijke gebaren maken: piuwe

gebeente - biente

gebeuren - barre, bykomme, beslaan, syn beslach krije, beslachbûgje, omgean, him ferhâlde; het is nu wel gebeurd: it is no wol makke; het is gebeurd: it is dien/oer/beierd/foarby

gebeurtenis - stik, foarfal, eksploat; dagelijkse ~: kom-al-den-dei

gebit - byt

gebonden - zie binden

geboortedorp - mijn ~: myn âld doarp

geboortevlies - pôge

gebrek - mankemint, skawankje, gebrek, brekme; gebrekken: lekken en brekken; geen ~ hebben: gjin krimp ha

gebrekkig - een taal ~ sprekend: healbekken, healbekkich; ~ Fries: apefrysk

gebruik - brûkme, wizânsje, jestaal; volgens ~: model

gedachte - in gedachten verzonken: yn syn mimerij fertiisd, yn 'e stúdzje wei, yn 'e prakkesaasjes wei

gedienstig - zeer ~: lot en flot

gedijen - dije

gedoe - gedoch, gedoente, geduvel, gemiter, hinnekommen, spul

gedragen - zich: jin hâlde (en drage), jin brûke, jin manearje

gedurende - oer > dat hat oer in jier sa west

gedwee - hearrich, noatich, manearlik

geest - de ~ krijgen (opeens bezield raken): de guit krije

geestelijk - in een geestelijke crisis zitten: it mei jinsels te krijen ha

geestverschijning - sjamme

gehakt - gehak; bal ~: rôltsje

gehandicapt - ûngelokkich, gehandicapt, handikapt, gebrekkich, beheind, mishipt, mishypt

geheel - zie helemaal

geheelonthouder - ôfskaffer

geheim (zelfst. naamw.) - in het ~: efter it gerdyntsje

geheim (bijv. naamw.) - geheime bedoeling: erchje > hy hat der in erchje by

geheimzinnig - het is ~ stil in de natuur: it waar lústeret om

gehorig - hoar, lústerich

geil - glei, geil, gleon, hyt, hjit, hetsich, pystich, leidich; ~ en beschikbaar: geil en feil > in geile protter (van vrouwen)

gek - te ~ voor woorden: oer alles hinne; voor ~ staan: foar merakel stean; voor de ~ houden: de gek oanstekke, foar de kroade ride, yn 'e govert ha/nimme

gelang - al naar ~: ûngelyk; al naar ~ de situatie: nei de tiid seit > hy komt oer in kertier of oer in oere, ûngelyk oft er de bus hellet

gelaten - lot

geld - jild, splint, stokmantsjes, skotspikers, tomkrûd (humor.); veel ~ komen te kosten: gâns oanrinne; geen ~ hebben: gjin sint op 'e melis ha; je ~ of je leven!: ôflizze!; zeg eens hoeveel ~ je ervoor moet hebben: set him ris op jild; ~ in een portemonnee: prinsepeal; meer ~ zien dan er in werkelijkheid is: hûnseagen oer it jild ha; ~ in het laadje: stryk-yn-'t-laadsje; weer wat ~ hebben: hjir en dêr wer ris in klink oplichte kinne; voor geen ~: foar gjin hynder

gelden - zich laten ~: jins bakje byskowe

geldgebrek - jildpine, jildkrapte, bûdelpest (humor.); ~ hebben: op it strân sitte

gelijkspel - ~ zijn: kamp stean

geloof - twee geloven op een kussen, daar ligt de duivel tussen: se binne net fan itselde houtsje

geloven - hij geloofde het niet: it woe him net oan, it woe him net ealgje; hij kon het maar niet ~: it woe net yn him del, hy woe it net wier ha; dat zullen jullie wel willen ~: dat sille jim tastean; het wel ~: jins bestek makke ha

gemaakt - opdien (adj.), opdwaanderich (adv.)

gemak - met ~: mei fleur, sachts

gemakkelijk - zie makkelijk

gemaskerd - ferkaapmomme

gemeen - gemien, stildeunsk

gemeenschappelijk - ien en mien; ~ bezit: mandélichheden

gemeenschapsgeld - van ~: út pake' pong, fan it grut ieslok

gemeenschapsruimte - treemter

gemelijk - zie nors

gemiddeld - trochhinne; een gemiddelde boer: in troch-de-bankse boer; ~ is dat 10%: trochinoar is dat 10%

gemis - zie missen

gemoed - op het ~ werken: oan 'e lever komme

genaamd - by namme > in man by namme Dykstra

genealogie - sibbekunde, skaaileare

genezen - opkomme; ~ zijn: klear wêze; iemand ~: ien opmeitsje; een poot ~: poatopmeitsje; zie ook beter (worden)

geniepig - stildeunsk

genieten - ergens van ~: oan eat te gast gean; van de zon ~: jin yn 'e sinne skoarskje

genoeg - ~ zijn: wol ta kinne, rekke, strekke; hij had ~ koffie gehad: hy wie sêd kofje; nu is het ~ geweest: dat is de hals

genoemd - zie noemen

geraamte - biente, bonkerak, skrinkelman

gerecht - voor het ~: foar de knobus, foar it stekje, foar it rjocht, foar de hearen

gerust - gerêst, rêstich, dryst > dat kinst dryst oannimme

geschikt - ~ voor: snijd foar

geschil - skeel; een ~ verzachten: muierje, heine en slaan; zie ook ruzie

geselen - giselje, poenje

geslaagd - zie slagen

geslachtsdeel - de geslachtsdelen: de teare dielen; it spultsje (fan in man); zie ook penis

geslachtsgemeenschap - it lizzende wurk; ~ hebben: op-en-delderje, oer in frou te wurk wêze, fan 'e sokken gean, in frou bekrûpe

geslachtsziekte - ferkearde sykte

gespierd - gewant, gewûpst, spiersterk

gesteld - ergens op ~ zijn: earne op set wêze

getergd - faksearre

geul - gludze

geur - lucht, rook; een lekkere ~ afgeven (van thee): sykje

geuren - lekker ~ (van thee): sykje

gevaar - in ~ brengen: feil jaan

gevangenis - it grut pakhús (humor.), pake pakhús (humor.); in de ~: ûnder de blauwe pannen (humor.); cel in de ~: betonkouwe (humor.)

gevel - pij, pei

gevolg - dat blijft niet zonder gevolgen: dêr sil in bear tommelje

gevorkt - gevorkte tak: strampel

gewaad - gewant, klaad

gewerveld - kernte; gewervelde dieren: wringedieren

geweten - gewisse, konsjinsje; met een knagend ~: mei in writend hert; zonder ~: fan 'e konsjinsje snien

gewetenloos - fan 'e konsjinsje snien

gewillig - maklik, manearlik

gewonnen - zie winnen

gewoon - ~ verschijnsel: kom-al-den-dei

gewoonlijk - oerskik, ornaris, dei en wei, geanswei

gezeglijk - manearlik

gezellig - smout, gesellich, smûk; ~ wat praten: klasjenearje

gezicht - gesicht, antlit, troanje, faasje

gezicht - antlit, sjoene, wêzen, wezen

gezichtsveld - hij heeft een beperkt ~: syn wrâld is sa grut as in protteraai

gezond - sûn, hebbich, hibbich, dogens; ~ eten: streksum iten; er ~ uitzien: ankje; angelje; niet helemaal ~: heal, net rjocht flot

gezondheid - stralen van ~: ankje, angelje; glans van ~: ang, angel

gierig - skrok, deun, skrabeljeusk, gjirrich, fûl

gierigaard - zie vrek

gietijzer - gettenizer > in gettenizeren panne

glans - ~ van nieuwheid/gezondheid/frisheid: erf, nerf

glas - zijn eigen ~ ingegooid hebben: jins eigen stâl ferbûke ha

glaslatje - ruodsje

glazenmaker - reizende ~: glêsdrager

glimp - skimp > ik ha mar in skimp fan him sjoen

gloeien - gloeiende as: gleonte

gniffelen - giizje

goal - zie doel

godgans - godgânsk, godgânsklik, gânsgaar

goed - dat komt al weer ~: dat sakket al wer nei it gat; (als antwoord op vraag hoe het gaat:) heurich en fleurich

goedkoop - goedkeap, omskik; dat is ~: dat hast foar moaisjen

golven - wâlje

gooien - zie smijten

goor - gore taal: ûnhuerich praat

goot - goate, goatte; wigvormige ~: kylgoate, kylgreppel, kylgroppe

goud - voor geen ~: foar gjin hynder

graag - jerne, graach, gra; het minst ~: leedst; niet ~: leaver net, leafst net, net leafst

graaien - skuorre, kreamje, tyskje, hoffenje, ramaaie

grabbelen - zie graaien

grap - voor de ~: foar de poerlegrap, út de grap, túlkjendewei

gras - polletje ~ dat na het maaien nog overeind staat: strop

graspol - na het maaien nog overeind staande ~: strop

gratis - fergees, om 'e nocht; ~ drinken: frij gelach ha

grendel - skoattel; kleine ~: kikkert, (sturt)waarle, slingeraap, lokje

griep - tijd waarin de ~ heerst: goarrige tiid

griezelig - zie eng

grijpstuiver - grypstoer, grypstehealstoer, rattelsint > voor een ~: foar in sipel en in snipel

grimas - grimassen: minen

groeien - uit elkaar ~: keutelmaatsk wurde, oergerzje mei; ~ in aantal: oanwinne, oanrigelje; voorspoedig ~: dije > It is mei ús tsjok oergerze

groeipijnen - waaksdom > waaksdom yn 'e knibbel ha

groenblijvend - jimmergrien

groepje - een ~ bomen: in tropke beammen

grof - hij was zeer ~ in de mond: yn 'e mûle wied er sa rûch as tou; ~ taalgebruik: rûchkâlt

grond - weer vaste ~ onder je voeten krijgen: de grûn wer krije

gronde - ten ~ gaan: telider gean, nei beppe kelder gean, nei gychem gean, nei de barrebysjes gean

groot - grut; zeer ~: ûnbidich, bombidich, ûnfoech; ~ ding/dier: aartsfader, jûkel, baas; ~ ding: poffel; een ~ ding dat versjouwd moet worden: it lyk fan Jentsje; de wereld is ~ zat: de wrâld is gjin protteraai

gulden (bijv. nmw.) - ~ snede: godlike fyk

gulden (zelfst. nmw.) - gûne, stokman(tsje)

gulzich - roppich, grúsaardich

guur - goarrich

haak - haken en ogen: heakken en oezen: haken en ogen hebben: stringenearje

haakje - kikkert, lokje

haantje - ~ de voorste: opperteur, pytsje-de-foarste

haar - onregelmatig geknipt ~: hier mei hakkels; het ~ rees hem te berge: it hier gong him (rjochtrazend) oerein stean; persoon met veel en ruig ~: boskbear

haardstel - hurdguod

haarkloven - zie muggenziften

haas - vrouwelijke ~: moer

haastig - fifelefoars; ~ persoon: sjit-yn-'e-sûpe; haastige spoed is zelden: zie spoed

hagel - geluid dat neervallende ~ maakt: ratteljen

hak - de hakken in het zand zetten: de hoarnen yn 'e wâl stekke

hakken - hout zo ~ dat het vierkant wordt: hout beslaan

halen - er valt iets te ~: der is heljen oan 'e klink; er valt niets meer te ~: it hea is op en de ko is dea

half - drie en een half: fjirdel, etc.; ~ rijp: twiryp, twiripich

halfrijp - twiryp, twiripich

hals - ~ over kop: hol oer bol, holderdebolder

hand - geen ~ uitsteken: gjin hannen teweechslaan; met de andere ~ schrijven: oarsomhandich wêze; van de ~ doen: fan 'e hân slaan; beginnen bij wat het meest voor de ~ ligt: foar de hân wei op begjinne; de handen om de ogen vouwen: de hannen om 'e eagen skulpje

handelbaar - ~ maken/worden: behelterje

handelsreiziger - reizger

handicap - een vrouw met een ernstige ~: in slim ûngelokkich frommeske

handig - in ~ ding: in hânsum ding; zie ook vaardig

handpalm - hol

handwarm - gnobbe, gnobbich

hanetree - trêd(sel)

hangen - ergens blijven ~ (blijven praten): earne wâlhout krije/fine

harig - ~ persoon: boskbear

haring (van een tent) - hjerring, puonne

hark - klauwe, klauwer; deel van de ~ waaraan de tanden zitten: tinedrager

hartig - een ~ woordje met iemand spreken: zie toespreken

hartzeer - ergens ~ van hebben: earne oanstriid fan ha; hij heeft er echt ~ van: hy sjocht der earlik wier net fan ôf

hatelijk - njirrich

haverklap - om de ~: om in hapskear, allegeduerigen, aloan, alle klapsketen, hieltiid, slach op slach, om it hoartsje, om it hurtsje, hieltyd wer(oan)

hazepad - het ~ kiezen: hazzelieren gean, útnaaie, útpike

hearing - zie hoorzitting

hebben - daar heb je het al: dêr is 't al sa; heb je het tegen mij (humor.): mienst my? dan mienst it úteintsje fan myn noas ek!

heer - de ~ en mevrouw Jansma: Jansma en de frou, fam. Jansma; dames en heren: garren en harren

heersen - er heerst een griepepidemie: de gryp giet om; er heerst een rare stemming: der hinget in nuvere stimming

heet - hyt, gleon; zie ook geil

hefboom - hevelpeal

heimelijk - heimelijke bedoeling: erchje > hy hat der in erchje by

heimwee - ûnwennichheid, jank; ~ hebben naar: jankje nei

hekel - een ~ hebben aan: it mier ha oan, in broer ferlern ha oan

hekelen - hoffenje

hekkesluiter - efterkommer

hel (bijw.) - glier

helder - klear, gril; zeer ~: lotterklear, sa klear as in gril

helderziend - ~ zijn: it twadde gesicht ha, de foarloop ha

helemaal - hielendal, alhiel, gaar, risnabel, foargoed, tige; zijn vinger was er ~ af: de finger wie der gnod ôf

helling - skeante, falling

helpen - skewiele, hantrekken dwaan

hemd - het ~ is nader dan de rok: in ko slikket gjin frjemd keal

hemelschreiend - het is ~: it raast/skreaut/miicht oan 'e protters

herfstkat - stoppelkat

herhalen - nochris sizze, efterhelje

herinneren - zich ~: jin heuge, jin te binnen bringe kinne, foar jin krije kinne, heugenisse ha fan

herkennen - weromkinne, teplak bringe kinne

herstellen - opmeitsje (overgankelijk); opkomme (onovergankelijk) > de pasjint kaam wer wat op

heus - maar niet ~!: as oars wat!

heuvel - hichte, skeante, kling

hiel - open ~ van het schaatsenrijden: skythakke

hinder - ûnstee

hindernis - die ~ is overwonnen: dy pûkel is fan 't liif

hitsig - leidich, zie ook geil

hoer - hoer, ferdivedaasjefamke, zie ook prostituee

hoereren - huorkje, in winkeltsje ûnder de skelk ha, in bline nearing driuwe, skiere knibbels ha

hoerig - geil en feil

hoeveelheid - mannichte, hoemannichte, timpe, partij

hoewel - (al)hoewol't > as/al woe se it net, it moast doch

hok - hok, keboef, kombof

hondepoep - hûnestront; pas op voor de ~: tink derom, allegear liuwen oan 't keatling

honderd - niet meer ~ procent (bij 't verstand): net mear alte-alte.

honderdtal - fiem

hondsdol - hûnsdûm, mâl

hongarije - Hongarije, it Ongerslân

hongerig - skrok, ropsk, roppich, lardich

honingraat - wurk

honkvast - hoekfêst

hoofd - uit het ~ praten: ûntstride; ik heb een zeurderig gevoel in mijn ~: de holle singeret my; ~ van kind: poalle

hoofdsteun - ~ van een scheerstoel: beklingsbankje

hoofdzaak - prinsepeal

hooghartig - fjêrich; ~ lopen: snjitte

hoogte - op de ~ zijn van: op 'e hichte wêze mei, akkoarte wêze mei

hoogtepunt - hichtepunt; ~ van het leven: middeishichte fan it libben; ~ tot besluit: útsetter; ~ als spektakel: klapstik

hooi - te veel ~ op je vork nemen: tefolle op 'e hispel nimme

hoorzitting - harksitting, hearpetear

horen - ik heb van Geart wel gehoord dat hij zou komen: ik ha oan Geart wol heard dat er komme soe; zoals het hoort: model

horizon - kjim, eachein; tot aan de ~: in gesicht fier

horloge - haloazje, raap

hort - veel de ~ op zijn: it rinskoart oan hawwe

hossen - jotskje

houden - ze moeten zich aan het reglement ~: dat reglemint dêr moatte se bylâns; daar houd ik van: dat is myn flij

houding - in een rare ~ zitten: jin ferhâlde

hozen - eazje, eazgje, gjalpe, gjalpje

huid - geschoren ~: bloat, bleat; de ~ verkopen voor de beer geschoten is: foar Sint-Jan fan hjerring roppe

huidig - notiids

huilebalk - gappenbek

huilen - gûle, skrieme, janke, trienje, gûzje; nu niet ~: no net lyts wurde

huis - ~ bouwen: húzje; klein huisje: klintsje, krûpyntsje; naar ~ gaan: de klompen thúsbringe

huishouden - húshâlden, húshâlding; een ~ van jan steen hebben: der raar troch brûskje

huishoudtrap - lear

huisjesslak - dopkeslak

huisraad - hûsree (it)

huiswaarts - ~ gaan: de klompen thúsbringe, dy kant út gean

huizenblok - zie blok

hullen - gehuld: betrollemolle

humeur - een slecht humeur hebben: spuonsk wêze, net te brûken wêze, in mâl steed yn 'e holle ha

huppelen - hippe, trobbelje

hut - hutte, klinte (zie ook huis)

hutspot - moes

huur - hier, hiering; veel ~ betalen: op in hege hiering sitte

huurcontract - hiersater, hiersetter, hiersetel

huwelijksbootje - in het ~ stappen: tegearre ûnder seil gean

huwelijkscontract - makbrief

huwelijkskoek - hylkekoeke

hypotheek - een ~ nemen op: ferhypteekje, jild nimme op

hysterisch - zij is ~: sy hat de limoer

ideaal - dat is het ~: dat is de slach

idee - ynfal; dat is geen goed ~: dat moast mar net; geen ~ hebben van: gjin aan/premoasje/premomsje/begryp ha fan

identificatie - zie persoonsbewijs

iedereen - elkenien, eltsenien, elkien, elkmis, elk, alleman, iderien, gyld en wyld

iemand - een bepaald ~: in dy-en-dy; wat voor ~: hoe'n ien; zomaar ~; lykfolwa

iff - zie desda

ijs - laagje ~ dat ontstaat als na dooiweer het water dat op het ijs staat weer bevriest: heiter

ijsberen - skilderje, kruse

ijsheiligen - swartehagekjeld, swartehagewinter, hagedoarnwinter

ijveren - degenje

ijverig - bitsich en hetsich; ~ zijn: op 'en fjouweren beslein wêze

ijzer - nog een ~ in het vuur hebben: twa pannen oer it fjoer ha

ijzerdraad - kramtried; dun ~: siseltried

illusie - drôch(byld); illusies: fizefazen

imposant - zie indrukwekkend

impotent - ~ zijn: gjin inket yn 'e pin ha, neat kinne

in - alle ins en outs: alle innen en oanen

inbeelding - zie illusie

inbouwen - ingebouwd raken: in brul op 'e noas krije

inbrengen - zie vertellen

inburgeren - ien en mei wurde

indenken - dat kan ik me ~: dêr kin 'k ynkomme

Indië - Nederlands ~: Jan east (humor.)

Indonesië - Jan east (humor.)

indruk - ~ maken: op 'e lever taaste; dat heeft een diepe ~ op hem gemaakt: dat kin er noch tige skoan foar him krije; de eerste ~: it (earste) oankommen > hy is stoef yn it oankommen

indrukwekkend - een indrukwekkende gestalte: in man mei in gewûpst foarkommen, in baas keardel

informeren - fernimme, de hichte helje

ingetogen - noatich (niet per se van aard), ynbannich (van aard)

inhalen - bykomme

inham - gloppe

inhoud - ~ van een portemonnee: prinsepeal

inkeer - yntinken > ta yntinken komme

inkijk - (te veel) ~ biedend: gapsk

inkoopsprijs - voor ~: op (it) sliten

inktvlek - mot

inlaten - zich ~ met: ynsile mei

inperken - bepealje, ynpealje

inschrijven - zich laten ~: zie opgeven

insect - kerfdier

insectenbestrijdingsmiddel - flit; spuit met ~: flitspuit; ~ gebruiken: flitte

inspannen - zich ~: jin warre, degenje

instabiel - rank

intelligent - zie slim

intimideren - ferkatse, ferkasse

intomen - die moet ingetoomd worden: dy moat in kaam op 'e noas ha

intussen - zie ondertussen

inzakken - ~ van grond door ondermijning: ynpoalje

inzetten - iets ~ bij een weddenschap: der wat tusken sette; zich ~ voor ...: degenje foar, jin foar ... spanne, jin ynspanne foar ..., war dwaan foar ..., jin warre foar

irritant - zie ergerlijk

irriteren - de keel ~: heare

jakkeren - jetterje, wiskje, jeze

jan - ~ met de pet: Jan slingerkul

janhen - Jan sleef, Jan skûtelwasker

jantje van Leiden - zich er met een ~ van afmaken: it wurk in feech om 'e snút jaan

jeep - syp

jegens - jins, njonken

jeneverfles - swarte man

jicht - flearen

joekel - poffel, jûkel, aartsfader

jong - te ~: minjierrich; ~ geleerd, oud gedaan: wat der jong ynkaam is, ferleart sa gau net; ~ en oud: gyld en wyld

jumilage - stalkebûn

kaak - tsjeak, kevel; met de kaken malen: kevelje

kaart - doorgestoken ~: bestutsen/ûnderstutsen wurk

kaarten - gaan ~: mei de printebibel oan 'e gong gean

kaas - je de ~ niet van het brood laten eten: jin net op 'e kop skite litte

kaas - geen brood met ~ en boter eten: suvel op suvel, dat is wurk fan 'e duvel

kadegeld - wâljild

kalenderjaar - almenaksjier

kalm - zie rustig

kalven - ontijdig ~: kealferlizze/ferbringe/fersmite/ferdije

kam - tand van de ~ van een vogel: tak, takke, takkel

kamerjas - sjammeloek, badjas

kandidaat - ~ zijn: yn ommenaasje wêze

kandij - stukje ~: grúske

kandijklontje - grúske

kannibaal - minskefretter, kannibaal, oeger

kans - kâns, aventoer; de ~ is groot dat ... - It is folle dat ...; de ~ bestaat dat ...; it hat aventoer dat ...

kant - aan de ene ~: iensdiels; de kantjes eraf lopen (lui zijn terwijl anderen werken): om 'e stûke rinne/springe

kantelen - kinterje

kapot - stikken, rampoai, feravensearre; kapot slaan: rampoaie, telider slaan (wat sterker dan stikken slaan);

kapstokhaakje - kikkert

karakter - aard, bestean

karig - iemand ~ bedelen: ien by de tomme heine, ien op/yn 'e jister hâlde

karwei - kerwei, putsje, oanslach, beuzichheid, besonje; kleine karweitjes doen: nifelje, piele, knúskje; karweitjes op een schip doen om het op te knappen: skiemanje; moeilijk ~: poepetoer, heksetoer

kast - kast, kas: grote eikenhouten ~: (grutte) keeft; provisiekast: spine

kater - boarre (mannelijke kat); kater (hoofdpijn na drankgebruik); een ~ hebben: pine yn 't hier ha; lêst ha fan de man mei de hammer

katholiek - roomsk, fan it houtsje

katrol - over een ~ lopen (van touw): skiivje

kauwen - kôgje, kevelje; ~ van groente: fnaskje

keelontsteking - brún, brune

keer - per ~: skofts, miels

kerfstok - op zijn ~: op syn breaprikke

kerk - tsjerke; van tijd tot tijd een andere ~ bezoeken: sleatsjebaaie

kermis - merke, bil; van een koude ~ thuiskomen: raar op 'e kofje komme

kerven - kerntsje

keukentrap - lear

keurig - ~ leven: jin ta deugd oanstelle

keurslijf - zie corset

keus - hij had geen andere ~ dan hem in de sloot te gooien: der wie oars gjin rie op, as dy moast yn de sleat; die jongen was haar ~: dy jonge wie har begryp

keuvelen - keuvelje, klasjenearje

keuze - een grote ~: in grut ferskot

kieskeurig - sinnich, tier, keken, pizerich, pizelich, pizich; niet ~: grúsaardich, maklik; kieskeurige periode: pizersrite; ~ persoon: pizeler

kijken - sjen, gûkje, gûkerje; scherp ~: de lekkense brul opsette; het wel bekeken hebben: jins bestek makke ha; zo ver als men kan ~: in gesicht fier; ~ zonder te kopen: gapstokken keapje

kijker - sjogger; ~ maar geen koper (op boelgoed e.d.): gapstôk

kikker - kikkert, froask, frosk, pei, jork

kilo - tien ~: tweintich pûn

kind - ~ noch kraai: moer noch minske, kyn noch kúk; zonder kinderen: lask; een ~ krijgen: zie zwanger; zwak ~: skroedsje

kinderachtig - lytsbernich; ~ persoon: oaie

kinderloos - lask

kinderstoel - kaaie

kink - een ~ in de kabel: in krinkel yn it tou

kip - hin, pyk, kyp; gebraden ~: panpyk; met de kippen op stok gaan: mei de hinnen op 'e beam gean

kippenpoep - hinnekjitte, hinneklameie

kippenren - loop, jister

kisten - yn 't fet bringe/lizze (van een lijk)

klaar - klear, dien; het is nu wel ~: it is no wol makke

klaarspelen - oprêde, rêde mei, skiemanje

klagen - sjamperje, sjimperje, simperje, sjankerje

klaplopen - derop libje

kleding - zie kleren

kleed - kleed, klaad; ~ over doodskist: pelle

klein - lyts, behindich, nederich; ~ mens: begrypke, poarre, lytse pyst, bûkemantsje, blaaswei, pjirk, kribelekrab > nederich fan postuer

kleinigheid - tataast, hapskear, wysjewasje

kleintje - niet voor een ~ vervaard: net foar in bytsje bang

kleinzerig - searkreunich, maltintich, tsjirmerich; ~ persoon: tsjirmer

klemmen - de deur klemt: de doar slimmet/twingt

klere - zie kolere

kleren - nette (doordeweekse) ~: ferklaaiersklean, -pakje, útrinnersklean; nette ~ aanhebben: yn 'e stisel wêze, yn bras en das wêze; goed in de ~ zitten: goed yn 't bewant sitte; afgedragen ~, geschikt voor weer en wind: swabber; met te weinig of te dunne ~: yn it lask

kleur - een ~ krijgen: zie blozen

kleuterschool - beukerskoalle, bewarskoalle, bewaarskoalle

kleven - klibje, slimje

kleverig - kliemsk, kliemerich, kliemend; ~ roggebrood: pikkebrea

kliekje - hotsje, stealtsje, krouske, kroske

klimmen - iemand helpen ~ door gebukt te staan of de handen te vouwen: ien te bok stean

klinknagel - nearring, njirring

klok - hij is een man van de ~: alles giet by him op 'e klokslach

klomp - band om de ~: zie band

kluif - een flinke ~: in poepetoer/hekstetoer, heksewurk, in hiele klobbe

klus - zie karwei

kluwen - kleaune, knikkel, knekkel

knaagdier - kjifdier

knallen - ~ (van de kurk uit een fles): klokke

knap - tsjep, kreas, moai; een knappe vrouw: in kein frommes

knarsen - ~ met de tanden: knirkje

kneep - daar zit hem de ~: dêr sit him de knobus/oast

knekelhuis - bientsjekou

knie - knibbel, smoarskine

knijpkat - kikkert

knipoog - met een ~ (fig.): túlkjendewei

knippen - geknipt voor (fig.): snijd foar

knoop - slecht gelegde ~: poep, poepeknoop

knotten - knoarje

knuffel - knuffeltje (meisje): trolpoeske

knuffelen - oankrûpe, krûpe, oanhelje, nodzje, knobje, trolje, trôlje

knuppel - kneppel, preuveleintsje (hum.)

koe - de ~ bij de horens vatten (fig.): it stik oantaaste

koek - gesneden ~ (fig.): snijd brea

koekoek - koekoek, koekút; dank je de ~: lou loene, tankje de hearlikheid

koel (onverschillig) - zie onverschillig

koel (van temperatuur) - koel, skrousk

koestal - zolder boven ~: hilde

koesteren - zich ~: jin skoarskje

koffie - kopje ~: bakje kofje; opgewarmde ~: boumantsjebier, stille brommert; tussentijds kopje ~: binnenbeurtsje

koffiering - daan

koken - even laten ~: zie doorkoken; net niet laten ~: wâlje

kolere - krijg de ~: krij de kleare/koarts/pest/pleuris, skyt omheech, rin te skiten

kolonel - kernel

kom - de arm uit de ~: de earm út de kom/it potsje

komen - hoe kom je daar nou bij: hoe kinst it derút stjitte, praatsto fan dingen?; kom maar op!: skrik!; daar komt niets van in: dêr sil neat fan yn stean; nog moeten ~: noch benefter wêze

komma - skrapke

kommaneuker (fig.) - nustjesiker

konijn - vrouwelijk ~: moer

koninginnebij - moer

kont - kont, poepert, efterst, gat, ljirre/ljirstik (humor.), strampel, koer, batterij

kooltje - gloeiend ~ in stoof: gludze, gloeze, gluorker

koolzuur - ~ bevatten: kraalje, brobbelje; limonade met ~: zie limonade

koop - één ~: ien keapjen; te ~: feil > it hûs is feil

kooplustig - graach

koopman - reizend ~: pakkedrager

koord - ~ door zoom van een zeil: lyk

koorts - koarts, tsjinst

koortsuitslag - útrinner

koosjer - kouster

kop - ~ of munt: zie kruis; ~ koffie of thee: bakje

kopen - keapje; tot ~ uitnodigend: keapsjoch; kijken zonder te ~: gapstokken keapje

korrel - op de ~ nemen: op it harspit nimme

kort - te ~ doen: bekrinke; aan het kortste eind trekken: yn 'e weach sliepe

kosten (werkwoord) - kostje, jilde

kosten (zelfst.nmw.) - de ~ er wel uit hebben: derút rinne/drave; we halen de ~ er wel uit: it kin lykhâlde, wy rinne/drave der wol út; zie ook geld

kostganger - thúslizzer

koud - ~ laten: likefolle/dierber wêze > ik tocht dat it dy ek net likefolle wie; een koude wind: in knisterjende wyn/loft

kraai - kind noch ~ hebben: zie kind

kraambed - kreambêd, waarm bêd

krampachtig - iets ~ proberen: jin ferhâlde

kras - skras; een ~ in het ijs: skuor, skrab

krediet - ~ krijgen: it op 'e kikkert krije

kreet - gjalp; een ~ slaken: in gjalp jaan/ophelje

kreupelhout - kreilguod

kribbig - zie humeur

krijgen - ik krijg wat van die jongen: dy jonge, men soe der apen mei fange; niets ~ tijdens het ronddelen: om 'e stûke rinne/springe

krimp - geen ~ geven: gjin krimp jaan, gjin keap jaan

kringloop - rûngong

kritiek - de situatie is ~: it giet derom; de toets der ~ doorstaan: stringhâlde

kroeg - kroech; geheime ~: hossebos

krom - ~ lopen: mei in bocht yn 'e rêch rinne

kruis - ~ of munt: letter of liuw; in het ~ grijpen (onzedelijk betasten): yn it krús taaste/sette

kuchen - knigge

kunnen - dat zou wel eens zo ~ zijn: dat hat der wol wat fan; hij kan het niet meer: it is him ûntkaam > it hurdste rinnen is him ûntkaam

kurk - knallen van een ~ in een fles: klokke

kus - tút, pat, pea, lytske. fûgel; iemand een ~ geven: ien de mûtse tasmite

kut - fod, fodze, fotse, klink, kut, preut, boekje mei twa blêden, flotgerzen

kwaad - het kan geen ~: it mocht gjin kwea

kwalijk - ~ nemen: zie verwijten

kwetsen - op it sear komme

kwijnen - kwijnend: goarrich

kwispelen - wimpelsturtsje

kwitantie - kwitânsje, rispis, ûntfangstbewiis

laag (bijw.) - leech, nederich > in nederige doar

laag - laagje op water e.d.: hûd, flues

laat - het kan iets vroeger of later worden: it kin wolris gybje; hoe ~ is het: hoe âld is de sinne

lachen - hij lacht zich een bult: hy laket him in stiselbult, hy skuort him de bûsen út, hy fernielt him, by bedocht him omtrint, hy it slop/near fan it laitsjen; ginnegappend ~: giizje; vriendelijk ~: wyt laitsje; heel hard ~: jin kertiere

ladder (om te klimmen) - leider, ljedder, ljerre

ladder (in kous) - gaal

lakken - opgnisse

lang (van persoon) - útlein, langstallich; ~ en mager: skredich, mei in rêch as in pûn tabak; ~ en mager persoon: skraits

langzaam - ~ vorderen: sliersakje; het gaat zeer ~: it eint as de man yn 'e moanne; it giet sa hurd as in mopshûn in hynder opfrette kin, it giet sa fluch as in fûgeltsje dat ko hyt

lantaarn - ~ met petroleum voor de verlichting van de stal: flearmûs

last - lêst, lijerij, hinder, ûnstee

lasterpraat - smelle praatsjes

lastigvallen - voortdurend lastiggevallen worden: op 'e brânwacht stean

leeftijd - âldens, jierren; een bepaalde ~ hebben: safolle jierren op 'e rêch ha > at ik no ris 25 jier minder op 'e rêch hie

leeg - bovenste deel van een reservoir dat nog ~ is: wan > de bak is net fol, der is noch in hânbree wan

leegloper - brêgetraper

leerling - een goede ~ zijn: goed fan oannimmen wêze

leesbaar - het is lekker ~: it lêst hurd fuort

lekker - zich niet helemaal ~ voelen: jin net rjocht kouster fiele, net rjocht halich wêze, wat heal wêze; niet ~ in je vel zitten (fig.): it mei jinsels te krijen ha; dat vind ik ~: dat is myn flij

lekkernij - pree, oefte

lengterichting - in de ~: lâns, yn it lang

lenig - zeer ~: sa linich as in gjirde

leren - jong geleerd, oud gedaan: wat der jong ynkaam is, ferleart sa gau net; goed kunnen ~: goed fan oannimmen wêze

lessen - ferslaan > jins toarst ferslaan

leunstoel - brieder, briedstoel, pakestoel, soarch

leven - libben, leven; zijn hele ~: al syn libben, al syn dagen; sa âld as er is; een teken van ~: in grant fan libben; in de bloei van zijn ~: yn de klink/fleur fan syn libben; op ~ en dood: libben om libben, om dea; ik leef voor jou: yn dy is al myn sin; een ~ leiden: in libben lizze, dertroch skaaie, derhinne skaaie, derlâns skaaie; een ~ als een prins: in heare(n)eintsje libben, in libben as smoarge beane > by dy lju skaait it der winterdei mar sober lâns

levensgezel - partelot

lezing - praatsje, lêzing

lichtpuntje - sinneskyn yn in reinbui (fig.)

liefdesverdriet - ~ hebben: yn 'e kwynmoanne wêze

liefje - pop, skatsje, tutelboutsje

liesbreuk - iemand aan een ~ opereren: ien fan 'e breuk snije

liggeld - wâljild

lijken - ~ op: lykje op, lynje oan (de kant fan), belykje; het lijkt mooi weer te worden: it waar jout him goed oan; dat begint er al meer op te ~: dat komt al wat by; dat lijkt nergens op: is dat no wurk?; dat lijkt zeer Fries: dat beart wakker Frysk; dat zou nergens op ~: wêr soe dat hinne

lijn - iemand aan het lijntje houden: ien op 'e tok hâlde

lijst - ergens een ~ in een rechte hoek omheen zetten: knisse

lik-op-stuk - feech-op-fyt

limonade - priklimonade: frisdrinken, knikkertsjebier, brobbeltsjeguod, suertsjewetter (humor.) > in buske frisdrinken

linnenkast - grote eikenhouten ~: (grutte) keeft

lint - rozet van ~ op kleding: dof

lip - de ~ laten hangen: de lippe sette (zie ook bovenlip)

list - listen: raanjen

liter - mingel, halve ~: healmingel; bus/kan van dertig ~: tritiger bus/kanne; flesje van een halve ~: healmingels fleske

litteken - groede, wapen, gaal

logisch - het meest ~: foar de hân wei op > wy sille mar foar de hân wei op begjinne

lol - voor de ~: om 'e niget

lommerd - jan Snotleppel (humor.)

lomp - ~ persoon: hispel op in brijpot

lont - ~ van een kaars: kous, piid, pit, lont, lonte; te lange ~ die een kaars doet druipen: dief > der is in dief oan 'e kears

loodsen - prakkesearje > ien ta de doar út prakkesearje

loopgraaf - rinfuorge

loopplank - lângong, barte

lopen - sullig ~: kloatsekje; in gedachten ~: pesjantelje; waggelend ~: poddebûkje; moeizaam door de modder ~: peazgje, peatskje, mjukselje; nuffig ~: snjitte; met brede stappen: dauwestrike; over een katrol ~ (van een touw): skiivje > panderje, keutelje, sliersakje, skeanbilje, kloatsekje, sjompe, sokkebalje, sjoelfuottelje, fuottelje, stampe, stappe, trêdzje, skilderje, strampelje, jotskje, giuwe, kruse

losbandig - ~ persoon: hikkespringer; ~ zijn: derop libje, der rûch trochgean

ls (lezer gegroet) - eala!

lucht (uitspansel) - loft, swurk; een zeer betrokken ~: in loft as in brijwein

lucht (gas) - lucht, wyn > foldwaande wyn yn 'e bannen ha

luchtdruk - swang

lui - luie donder: loaie skevel; liever ~ dan moe: dy't syn lea sparret, sparret gjin rottige apels; ~ liggen: mudzje; ~ toekijken terwijl een ander werkt: om 'e stûke rinne/springe

luieren - mudzje

luim - aan iemands luimen toegeven: ien ljúnje

luis - lús, hippentrip

lukken - slagje, lokke, beslachbûgje, beslaan, tribelje, flije > it spande al even, mar doe besloech it doch; it woe mar net tribelje

lummel - smachel

lurven - bij de ~ pakken: by it skriel ha

lusten - iets ~ dat men vroeger niet bliefde: eart waard foer

maaivoeten - dauwestrike

maaltijd - kleine ~ op namiddag: jimmet, oarmet

maan - moanne, poepesinne (hum.)

maat - hij kan geen ~ houden: hy wit fan gjin beroai; de ~ is vol: dit is de hals

macht - beswaaiing, possenaasje; veel ~ hebben: gâns ha om by te setten, gâns yn 'e possenaasje ha; geen ~ hebben: baas wêze dêr't de biezemstôk stiet

machteloos - ~ zijn: mei de klok op 'e rêch stean

machtsvertoon - boos ~: flearmûswjukken

mager - zeer ~ zijn: derút sjen oft men fan 'e galge fallen is; lang en ~: mei in rêch as in pûn tabak (zie ook lang)

maken - te ~ hebben: te meitsjen/krijen/dwaan/lymjen en te kramjen/út te stean ha, fan dwaan ha, oan 'e pet ha

makkelijk - maklik, manearlik (karakter); ~ met eten: grúsaardich

maling - in de ~ nemen: zie gek

man - graag aan de ~ willen: feintepine ha; er is geen ~ over boord: dêr is gjin ko mei om 'e hals; de ~ moet het voor het zeggen hebben: mânshân boppe

manen - moanje, ribbeklopje, robbeklopje

manier - zijn ~ van praten: syn praat

mankement - zie gebrek

mankeren - zie schorten

mantel - iets met de ~ der liefde bedekken: eat yn 'e jamkste fâlde slaan, eat mei goedlikens beflappe

marskramer - pakkedrager

masker - masker, momkape; met een ~ op: maskere, ferkaapmomme

massa - de grote ~: de grutte kliber

mat - op het matje moeten komen: foar de knobus moatte, mei it wetter foar de dokter moatte

matador - matador, matsjedoar

medelijden - begrutsjen, meilijen, meifielen, euvelmoed

medezeggenschap - ~ hebben: meikedize

meedelen - fertsjutskje, meidiele, te witten dwaan, trochdwaan, fernije

meedingen - yn ommenaasje wêze

meerdere - prinsepeal, baas; hij is in alle opzichten zijn ~: hy kin him wol om en oer

meerderjarigheid - verklaring van ~: hantlichting

meestal - zie doorgaans

meevaller - ynstruier, ynstruiing, stryk-yn-'t-laadsje

meisje - ~ van plezier: ferdivedaasjefamke

melk - wat in de ~ te brokkelen hebben: wat te kedizen hawwe, wat yn 'e brij te brokkeljen hawwe

melktand - bûtertosk

mengelmoes - griemmank, kuozzemuos

mengen - zich ~ in een geschil tussen man en vrouw: tusken hammer en spit sitte

menigeen - party lju

mening - hij bracht zijn ~ naar voren: hy oppenearre him; naar mijn bescheiden ~: nei myn dom ferstân; daarin verschillen we niet van ~: dêr bin ik jo partij net yn; zie ook oordeel

menseneter - zie kannibaal

menstrueren - de boel ha, de buien ha, de bloeiïng ha, de regels ha, it foar 't krús ha, fervje, de reade flage út ha; zie ook ongesteld

merkwaardig - nuver, nuveraardich, singelier, apart, snoad, bûtenwenstich; het gaat er ~ aan toe: it bruit der nuver hinne; buitengewoon ~: fermaarde bryk; vaak merkwaardige opmerkingen maken: der nuver bykomme kinne; ~ persoon: apartstra, frjemde matsjedoar, raar houtsje, nuvere piter, rare piereman, nuvere porsleinstamper, kwasteloarum

mes - mes, mês, hogge; slecht snijdend ~: pogge; zie ook zakmes

mest - mjuks, dong, hinnekjitte (van kippen), hinneklameie (van kippen)

meteen - zie zometeen

meten - afstand ~ door stappen te tellen: trêdzje; zich kunnen ~ met: stringhâlde kinne mei (zie ook onderdoen)

meter - trêd (ongeveer)

meubilair - hûsree (it)

middelbaar - op het ~ onderwijs zitten: te learen gean

middelpuntvliedend - midswykjend

mier - eamelder, mychhimmel, mychhammel, mjammel; rode bosmier: sprok(ke)

mierenneuker (fig.) - nustjesiker

mietje - janmeiske, weiten hin, suertsje, mem har pop

millimeter - streek

minder - ik word er niet ~ van: it nimt my net ôf

minderen - ~ bij het breien: nearje

minne - zie schikken

minnekozen - ûnder de noas/amme komme; zie ook vrijen

mis - het is ~: it is kryk

misbruik - ~ maken van: jin misgean oan

misdragen - zich ~: jin misgean

miskend - hosk

miskraam - miskream, omflapper; een ~ krijgen (van dieren): kealferlizze/ferbringe/fersmite/fertije > ze heeft een ~ gekregen: se is it berntsje kwyt

mislukken - mislearje, mistribelje; steeds ~: net tribelje wolle

mismaakt - mishipt, mishypt, mismakke

missen - iets node ~: skeel hawwe oan; misgean ha; gaan ~: misgean krije

mist - mist, dize, damp

mistig - mistich, dizich, dizenich, dampich

modder - moeizaam door de ~ waden: peazgje, mjukselje

model - fetsoen > der in knap fetsoen yn knippe

moe - wurch; erg ~: (skjin) oanein, moardôf, deawurch, út 'e liken; ik ben erg ~: ik ha 't skjin wei; zeer ~ door inspanning: ferjittere, ferjettere

moederdier - moer

moederskindje - mem har pop

moedervlek - behaarde ~: mûs

moedig - boastich, net foar in bytsje bang

moeilijk - dreech, swier, lestich > in ~ karwei: in drege put, in taaie sneed, in poepetoer

moeilijk - dreech, swier, slim, hibbich, lestich, lêstich, stoer, fûstich; ~ karwei: kriensen > in stoere reis

moeite - ûnstalten; zoveel ~ had je niet hoeven doen: safolle tastel/drokte hiest net meitsje hoegd; ze heeft er geen ~ mee: se hat der gjin wurk fan; met ~: mei lijen; dat krijg je zonder veel ~: dat hast foar moaisjen

moer - geen ~: gjin rabantsje, gjin sprút, gjin skrevel, gjin miter, gjin sprusel, gjin krusel, gjin miter, gjin donder, gjin kloat

moerasland - dûkel, sompe

moetje - zie trouwen

mogelijk - best ~: dat koe wol

mokken - stildeunsk wêze, stúmje

mom - onder het ~ van: foar > dizze rjappels binne ús ferkocht foar bêst

moment - elk ~: alle stuiten; het kan elk ~ gebeuren: it kin alle stuiten barre; op dat moment: op dat stuit, op dat pas

mond - geen blad voor de ~ nemen: gjin flij foar de mûle nimme; niet op zijn mondje gevallen: mûlryp, bekjegau, mûltsjegau; persoon die niet op zijn mondje is gevallen: bekjegau, mûltsjegau

mondig - mûlryp, bekjegau, mûltsjegau; ~ persoon: mûltsjegau, bekjegau

montuur - brilleramt

mooi - moai, fraai, knap, tsjep, kreas, bylderich; ~ in de verte: fearskoan; op het mooiste punt: op 'e klink; het mooiste moment: de útsetter; dat zou het mooiste zijn: dat is de slach

mopperen - ôffervje, fûterje, lekskoaie

mores - ~ leren: hoffenje, omstean leare, neefhite

morgen - ~ komt er weer een dag: de loft is blau fan dagen

motorfiets - stoomfyts

motregen - storein, stower; aanhoudende ~: gnizer

mouw - nu komt de aap uit de ~: zie aap

muf - moassich

muggenziften - kutkamme, eartetelle, splintersykje, strontsykje, stikelstekke

muggenzifter - nustjesiker, earteteller, splintersiker, strontsiker, stikelstekker

muilkorf - bekbân, bytbân, mûlbân

muilkorven - de bek bine

muis - ~ van de hand: mûs, kikkert

mummelen - prommelje, preuvelje, knoaskje

muur - buitenmuur: hússide

na - x niet te ~ gesproken: sûnder x ûnderstek te dwaan

naakt - ~ geschoren huid: bloat, bleat

naam - onfriese ~: poepenamme

naar - een zeer ~ gevoel: in danigen misgean

naargeestig - njoer

naarmate - neigeraden (dat)

nabij - de nabije toekomst: de heine takomst, skielk

nadenken - prakkesearje, knobbelje

nagel (gereedschap) - metalen ~ die ergens in wordt gestanst: nearring, njirring

nagel (lichaamsdeel) - neil, neiel

nageslacht - neiteam, neiskaai

nakomer - efterkommer

nauw - nauwer maken: ynstûkje; ~ wonen: husearje; nauwe kleding dragen: yn 'e klean sitte as in mûdhûn yn it fel

nauwelijks - het zal ~ gaan: it hat derom/deroan; ik was nog maar ~ thuis, toen kwam hij al: pas wie ik thús, as der komt er al

nauwkeurig - zie precies

navelstreng - sim

navolger - navolgers: neiskaai

navragen - fernimme, de hichte helje

neef - volle ~: folle miich; verre ~: trutling; achterneef: eftersusling, âlde miich; kind van achterneef: eftertrutling

neerkijken - op iemand ~ (fig.): op ien delsjen, gjin each nei ien draaie

neerkomen - het komt op hetzelfde neer: it is ien moer

neerzetten - commando om iets neer te zetten: stryk!

negeren - net telle

nek - met de ~ gebogen: dûknekkich

nemen - dat hoef ik niet te ~: dat hoech ik net op te iten

net - nette (doordeweekse) kleren: ferklaaiersklean; zeer ~ gekleed zijn: yn 'e stisel wêze, yn 'e pronk wêze, yn 'e kreaze wêze, yn bras en das wêze

netjes - kibich, kreep

neus - in de ~ peuteren: spoekejeie; uit de ~ staan te eten (fig.): kikkertneuke, pûlfinkje; iemand iets aan de ~ hangen: ien wat oan it gat hingje; zijn ~ stoten (fig.): de noas stjitte, in lange noas krije

neusvuil - klompje ~: spoek

nicht - volle ~: folle miich; verre ~: trutling; achternicht: eftersusling; kind van achternicht: eftertrutling

nier - prôle, proalling, (van vee) lûntsje

nietig - furterich, fotsen

nippen - nippe, priuwe, lipkje

nodig - ~ hebben: nedich/noadich/fanneden wêze/hawwe, brek wêze; ~ (naar het toilet) moeten: húskeneed ha, hurd út 'e broek moatte, op it miel stean

noemen - de zojuist genoemde feiten: de niisneamde feiten; genaamd: by namme > in man by namme Dykstra

nog - ~ maar (als er voorheen meer waren): mar mear > ik ha mar twa mear

nonsens - poepelderij, koal

nood - need; in ~ zitten; yn 'e myt sitte; uit de ~ helpen: út 'e myt helpe

nooddruft - bederf

nooit - je weet maar ~: men hat der gjin sizzen fan

noordwaarts - noardoan

normaal - ~ gesproken: zie gewoonlijk

normaliter - zie gewoonlijk

nors - noartsk, swart, brettich

notedop - nútsdop; in een ~ (fig.): yn in koart begryp/bestek, yn rûge halen

nu - tot ~ toe: ta noch ta

nuffig - ~ lopen: snjitte

nummer - iemand op z'n ~ zetten: ien in brul op 'e noas sette

o - zie oh

ochtenderectie - moarnsereksje, lemierstiger (met als vrouwelijke pendant: daudobbe)

ochtendurine - nochteren wetter

odol - zie ochtenderectie

oefenen - jin hoffenje > ik koe my nei hertelust hoffenje mei dy fioele

oen - oele, oelewapper, sokses, sûch, hispel op in brijpot, olfert

oh (tussenw.) - ooh: oong; oh (ja)?: al?

oliespuit - oaljesnip

om - te veel ~ ...: te folle as dat ...> te folle as dat it troch de mesken koe

omgaan - onzorgvuldig ~ met: raar libje mei

omgekeerd - zie andersom

omheen - ergens ~ praten: earne omhinne helje

omkopen - omkeapje, mei presintsjes troaie

omloop - in ~: yn 'e wandel, yn omwanneling

ommezien - in een ~: mei in snjit, yn in omsjoch

omtrent - ~ 1999: om 1999 hinne, om 'e streek fan 1999

omweg - ompaad, omwei; een lange ~ maken: by Dokkum/feeljekant om gean, feeljekantsje

omzichtig - ~ te werk gaan: de lekkense brul opsette

onaanzienlijk - furterich

onbelangrijk - sintersk, furterich; ~ ding: hapskear

onbeschaamd - ûnskeamel, ûnbeskamsum, ûnbeskromme

onbeschrijflik - ûntsjutsk

onbeslist - ~ staan: kamp stean

onbetekenend - fotsen, sintersk, stoertsk; ~ ding: hapskear > in sinterske negoasje

onbetrouwbaar - ~ zijn: it op 'e rêch (stean) hawwe

onbezonnen - ûnberiedich, sûnder eftertocht

onbruik - in ~ raken: efter de bank reitsje

onderbreken - het werk ~: út it wurk brekke

onderdak - hinnekommen; voedsel en ~: rak en dak

onderdanig - hearrich, noatich

onderdeurtje - zie klein

onderdoen - niet ~ voor: meunsterje kinne tsjin, lykje oan, stringhâlde kinne mei, lykhâlde kinne mei, net ûnderdwaan foar, stean; ze deden niet voor elkaar onder: it wie stiif partij

onderdorpel - ~ van een raamkozijn: sille

ondergaan - (van zon/maan) toalje, tuolje

ondergoed - in zijn/haar ~: yn it lask

onderkoeld - zie onverschillig

onderkomen - hinnekommen; iemand een ~ voor de nacht bieden: ien benachtsje litte

ondernemend - weinig ~ vrouwspersoon: brektske(muoi)

onderscheiden - goed te ~ zijn: beskielik/beskiedenlik te sjen wêze

ondertussen: wylst, wilens, ûnderwilens, by de tiid, yntiid, ûndertusken, ûndertiid

onderuit - ~ gaan: ûnder fuotten reitsje

onderwijs - op het voortgezet ~ zitten: te learen gean

ondeugend - ûndogens; ~ kind: zie deugniet

ondiep - skol

oneffen - hulterich, klink

oneffenheid - pjukkel

oneven - hosk

onfatsoenlijk - ûnskiklik; dat is ~: dat foeget dy net, dat stiet dy net ta

ongelooflijk - een ~ lawaai: in leven fan komsa, in leven sa ha je net, in leven dat it sta seit

ongeluk - ûnk, ûngemak, ûngelok; een ~ krijgen: in ûnk hâlde, krije; een dodelijk ~ krijgen: ferhûneloartsje

ongelukkig - ~ zitten: jin ferhâlde

ongelukkige - stumper(t), lider

ongemak - zie ongerief

ongemakkelijk - ûnnoflik; een ongemakkelijke houding moeten aannemen: jin ferhâlde

ongeregeld - ~ leven: der raar/nuver troch brûskje

ongerief - ûngeriif, misgean

ongesteld - ~ zijn: de boel/saken/regels/rite/floeiïng/bloeiïng ha, de reade flage út ha, de reade/Ingelske flage waaie litte, it yn 't krús ha

ongeveer - likernôch, sawat, omtrint, oarnsje, om-ende-by; ~ zo lang/groot: fan dy-der langte/bridte; ~ in 1999: om 1999 hinne, om 'e streek fan 1999

ongezond - zie ziekelijk

onhandelbaar - ~ zijn: in mâl steed yn 'e holle ha

onhandig - ~ persoan: hispel op in brijpot, klongel, klongelder, knoffelder, knoffelhakke, kloat, sûch

onherkenbaar - er door de gezichtsuitdrukking ~ uitzien: ûntmerke

onheus - iemand ~ bejegenen: ien omkromte bylizze

onkruid - vol ~: kjittich > in kjittige tún

onlosmakelijk - er ~ mee verbonden zijn: der as in aai yn it daai yn beslein sitte

onnadenkend - zie onbezonnen

onnozel - ûnnoazel, goedhinne, loen; ~ zijn: ien fan 'e fiif misse

onok - zie ochtenderectie

onrechtvaardig - iemand ~ behandelen: ien omkromte bylizze

onrustig - ~ bewegen: (om)tyskje; ~ zijn: gjin duorjen ha

onsamenhangend - zie samenhang

onschuldig - op onschuldige toon: kwânskwiis

ontbranden - oanfange; doen ~: oanjeldzje

ontdekken - gewaarwurde

ontevreden - hij is er ~ over: it wie him min nei it sin/de mûtse

ontgaan - het is mij ~: it is my ûntmurken; it is by my lâns gongen

ontheffing - ûntheffing, hantlichting

ontkennen - ûntkenne, ûntstride, bestride, neehite

ontkennend - een ontkennende zin: in neehitende sin

ontkomen - ~ aan: weislagje foar

ontleden - útslachtsje; de zaak ~: de bûter útrane

ontslaag - zie ontslag

ontslaan - dien jaan; op vervelende manier ~: warsje

ontslag - ~ krijgen: dien krije; ~ nemen: maaie nimme; ~ aanzeggen: maaie jaan; voortijdig ~ nemen/aanzeggen: lytse maaie meitsje; tijdelijk ~ krijgen: opsje krije

ontstemd - ~ kijken: sjen as in âld kwartsje; zie ook boos

ontvangstbewijs - rispis, ûntfangstbewiis, kwitânsje

ontvlammen - zie ontbranden

ontwikkelen - zich voorspoedig ~: dije

ontwikkeling - ûntwikkeling, ûntjouwing; persoonlijke ~: minswurden, wêzensfoarming, karakterfoarming; algemene ~: beleardens

ontzet - kapot: feravensearre, ûntheistere; van de wijs: feralterearre, ferbjustere, derôf, fan 't sintrum, fan 't hynder, fan 'e wize, ferheistere, ûntheistere

onvast - ~ op zijn benen: koaiïch op 'e skonken

onvermurwbaar - ûnferwrikber

onverschillig - hertlau, kâldwei (adv.); het laat hem ~: it leit him flak/sljocht, it is him (al)likefolle, it is him egaal/dierber/ientûtmem, it nukt/sjakt him neat

onverwachts - oerskik

onvruchtbaar - staf, geld

onwelgevoeglijk - ûnskiklik

onwelgevormdheid - wankantens

onwelwillend - ûnskiklik

onzin - poepelderij, koal, wipwap; jij spreekt ~: do slachst bûten

onzindelijk - ~ vrouwspersoon: skiere têst

onzorgvuldig - ~ omgaan met: raar libje mei

oog - op die jongen had zij het ~ laten vallen: dy jonge wie har begryp; hij heeft een oogje op haar: hy smyt skieppe-eagen op har

oogklep - skrútlape

ooglid - eachlid, eachslid

oogwenk - in een ~: yn in rep, yn in omsjoch

ooit - ea, al syn dagen

ook - ~ al: zie al; ~ wel: fergees > dan kinst dat fergees even foar ús meinimme

oor - zonder ~ (van potten e.d.): dôf

oordeel - een eigen ~ geven: in eigen beroai jaan

oorlelletje - earlapke, eartepûl (humor.)

oorlog - ~ voeren: oarlogje; door ~ te voeren verliezen: feroarlogje

oorsuizing - sinkelsûs > ik krige in sinkelsûs troch in earbân

oorveeg - maling, reis, trewinkel, earbân, watsjekou

oosten - uit het ~: fan easteradelen

oostwaarts - eastoan

op - alles is ~: it hea is op en de ko is dea; het eten was ~: iten wie der gjin koarelskrom mear

opborrelen - wâlje

opdat - dat > dat is nedich, sil it Frysk der net alhiel ûnderstrûpe

opdooien - opskuorre

opdraaien - iemand ergens voor laten ~: ien foar wat opstrûpe litte

opdracht - opdracht; ~ hebben tot: stringenearre wêze ta

opdrachtgever - lêstjouwer, prinsepeal

opdringen - ~ van eten: tapije

opdrogen - een opgedroogde pomp/put: in linze pomp/saad

open - ~ hiel van het schaatsen: skythakke

opeten - beplúzje, behimmelje; niet ~: earte, oarte

opfleuren - zijn gezicht fleurde op: syn antlit blierre op

opgeblazen - ~ in het gezicht: blastich, geizich yn it gesicht

opgetogen - (h)oera

opgewonden - een ~ standje: in hoattelstoat, in bolderblast, in ûnlijich minske, in stêd sûnder muorren; een ~ standje zijn: fuort op ien ein wêze, mei de swevelprikke oanstutsen wêze, samar de skuon út ha

opgeven - zich ~ voor een symposium: jin oanjaan foar in sympoasium

opgewassen - zie aankunnen

opgewonden - hij was ~ dat hij ging logeren: hy sil útfanhûs, dêr hat er sa'n fnit mei

ophef - zie vertoon

opheffen - dreigend ~: ûnderhelje

opheldering - daar hebben we de persoon die ~ kan geven: dêr ha wy de libbene by de deade

opjagen - te veel ~: kikkertjeie, kikkertsjejeie

opknappen - by jins sûp en stút komme, opweidzje; weer licht werk doen als men na ziekte was is opgeknapt: wimelje; hij knapt al weer wat op: de sykte jaget ôf; karweitjes op een schip doen om het op te knappen: skiemanje

opkomen - wâlje; ~ voor: degenje foar

opleveren - opsmite, ôffervje; de golf die dat opleverde: de weach dy't dêr fan kaam

opleving - een laatste ~: in blinkje foar de dea

oplichten - zie bedonderen

oplossen - fertarre > de wolkens fertarre, sâlt fertart yn wetter

oplossing - útkomst

opmerken (zeggen) - bybringe, fernije, oanhelje, op it aljemint/kleed bringe, opmerke

opmerken (gewaarworden) - gewaarwurde, opmerke, merkbite, ealgje, fernimme

opmerking - een snedige ~: in aai mei sâlt

opnemen - het voor iemand ~: ien syn wâl ophâlde

opnieuw - weroan

oppassen - de lekkense brul opsette

oppeuzelen - beplúzje, behimmelje

opportunistisch - iedereen is ~: de keamersdoar giet by elkenien nei binnen ta iepen

oppotten - bûskje

oprakelen - opikkerje

oprekken - ~ van een ring: útstûkje

opruien - oprikkelje, opstokelje

opschepen - hij scheept zijn vrouw met de kinderen op: hy lit it wiif mei de bern omtoppe

opscheppen - opsprekke, poffe en blaze, grutswee slaan, in steil wurd ha, biuwe

opschepperig - rombommich

opschudding - koaridon, alteraasje, reboelje, trewyn

opspraak - in ~ komen: oer de streek komme/brocht wurde; in ~ brengen: oer de streek bringe

opstaan - oerein gean/komme, jin oerein jaan; altijd vroeg ~: skrander wêze; het is tijd om op te staan!: tiid op!

opstapje - fuotskammel

opstoken - ~ van vuur: jeldzje

optocht - staasje

opvallen - each jaan, bylkje

opvliegend - fuort op ien ein, opljeppen; een ~ persoon: in stêd sûnder muorren, in hoattelstoat, in bolderblast; een ~ vrouwspersoon: in ûnlijich minske; erg ~ zijn: samar de skuon út ha, mei de swevelprikke oanstutsen wêze

opwachten - gean op

opwarmen - opgewarmde koffie: boumantsjebier

opwellen - wâlje; kraalje (van tranen)

opwelling - oprizing, opstiging

opwinden - jin drok meitsje; zich snel ~: samar de skuon út ha, mei de swevelprikke oanstutsen wêze, in stêd sûnder muorren wêze

opzeggen - de overeenkomst ~: út it akkoart stappe, meiinoar ophâlde

opzicht - in velerlei ~: yn follen

opzichtig - útwrydsk, wyldseauwich, bylkjend

opzoeken - je hoeft zo iemand niet steeds op te zoeken: hoechst sa'n ien net oan te rinnen

orde - op ~: yn streken, yn 'e klinken; zijn zaakjes goed in ~ hebben: it goed yn streken ha; hardhandig ~ op zaken stellen: duveldei hâlde, regaad meitsje

organiseren - beskaaie; goed georganiseerd: yn streken > se hat de organisaasje allinne beskaaid

organisme - organismen: libben guod

oriënteren - zich ~: jins bestek meitsje > hy makke syn bestek op 'e Aldehou

oud - ~ wijf: âld fel; zo en zo oud zijn: safolle jierren op 'e rêch ha; heel ~: sa âld as de strjitwei; zie ook bejaard

out - zie in

overall - boksebaitsje, oerstrûper

overbluffen - ferkatse, ferkasse

overdwars - lâns, foardwers

overeenkomen - lyk stean, strike

overeenkomst - de ~ opzeggen: út it akkoart stappe, meiinoar ophâlde

overgaan - dat gaat al weer over: dat sakket al wer nei it gat

overgaan - ferklasse, ferklasje (op school)

overleg - eftertocht; met ~: besteklik, streksum, mei oardiel

overleven - oerkomme, it libben hâlde, it libben derôf rêde; hij was bang dat hij het niet zou ~: hy wie bang dat er dermei hinnegean soe

overlijdensadvertenties - hokjes; ~ in de Leeuwarder Courant: skûtelbank

overloop - perteal, portaal

overnachten - benachtsje

overreden - ik kon hem niet ~: ik koe him net beprate/ginne

overrijden - hij overreed een kat: hy ried in kat oer/ûnder

overschietend - skealik

overslaan - overgeslagen worden: foarby reitsje; tijdens het ronddelen overgeslagen worden: om 'e stûke rinne/springe

overstuur - oeral

overtreffen - de kosten ~ de baten: it kin net lykhâlde; overtreffende trap: oertreffende trep/trime, measttrime

overtrek - teek

overtuigen - opstride

oververmoeid - wyldseauwich, moardôf, moardop

overvloedig - ~ leven: út 'e wisse libje

overwegen - ûnder de eagen sjen, op berie hâlde

overwerken - zich ~: jin feravensearje, jin oer de kop skreppe, jin knoeie (lichamelijk), jin ferwrotte (lichamelijk)

paaien - troaie

paal - peal; lange ~ van den of spar: juffer, jiffer

paar - zie stel

paard - oud ~: brik

paars - pears, sangen; donkerpaars: felet

pak - (pakket) pak, pakket; groot ~: pakkelaris, pakkelaazje

palm (van hand) - hol

pancreas - zie alvleesklier

pandjesjas - zie slipjas

parasiteren - derop libje (klaplopen)

partner (levensgezel) - partelot

pas - het geeft geen ~: it hat gjin fal, it jout gjin fallichheid, it kin der net lâns; als het te ~ komt: at it mei de streek fan 'e fioele útkomt; dat komt mooi van ~: dat falt moai yn 'e fâlden

passen - niet goed bij elkaar ~: net pertoerje, net hierje; goed ~ (goed uitkomen): flije

pees - sine, pezen en peesvliezen: hier

peilen - grûnje

peilstok - gearde

peinzen - prakkesearje, neiprakkesearje, neitinke, moezje

penis - kul, fleartûkje (tsjin bern), de teare dielen

per - ~ keer: skofts, miels; ~ twee: de twa, linke twaen, by twaen; ~ persoon: de man; ~ dag: deis

personeel - folk

persoonsbewijs - ~ aanschaffen: itigje

pessimistisch - ~ zijn: troch in swarte/pijlekkense brul sjen

pesten - piere, narje

pet - er met de ~ naar gooien: der mei de mûtse nei smite

petroleumlamp - flearmûs

peuteren - pûlkje

peuzelen - zie oppeuzelen

pijpekop - pyptsjettel

pikken - iets niet ~: zie nemen

pit - zie fut; zie ook lont

plaats - plak (it); in de eerste ~: tenearsten/ynearsten, op it foarste plak; van zijn ~ brengen: feravensearje

plaatsvervanger - ramplesant

plaatsvinden - syn beslach ha/krije, wêze

plaatsvinden - syn beslach krije, wêze, barre, foarfalle > it heamiel dat foel mar ien kear yn it jier foar

plak - onder de ~ zitten: altyd yn 'e weach lizze, ûnder de plak/pantoffel sitte, mei in knip ûnder de fleugel farre, mei in skip yn 'e fleugel farre

plakken - plakke, klibje, kleve; ergens blijven ~ (blijven praten): earne wâlhout krije/fine

plakker (persoon die lang blijft hangen) - soarch fan 'e wâl, sjitoanich man/frommes

plakkerig - zie kleverig

plan - plan, hiting; van ~ zijn: fan doel wêze, op 'e lea ha > sa hie ik it net op 'e lea

plassen - zie urineren

plat - plat, flak, sljocht, ynpannich (van vrouw met platte boezem); ~ op de grond: plat-út

pleister - sear lapke

pleiten - ~ voor: degenje foar

plenty - planteit

plezier - met ~ in het leven kan men veel verzetten: sin en wille kinne folle tille

plintetrapje - knibbelsmoar, wettertichte gatsjepanne, krintegewear, eartegewear

ploegbaas - hûnebaas

ploot - bloat, bleat

plotseling - hommels, fifelefoars, hoopstoop, heapsteaps, hookstrooks, ynienen

pluim - zie compliment

pluis -  het is niet ~: it is in raar ding; het is daar niet ~: it is dêr net kouster

plukken - teppe, plôkje, rûpelje (van gevogelte of figuurlijk)

plunjezak - plonderpûde

pochen - zie opscheppen

pochet - lefdoekje

poeder - tot ~ maken: motsje > do mottest dy bakken atst der sa rûch mei omslachst

poen - zie geld

poepen - skite, drite

politie - skiere iel (humor.), blauwe miggen (humor.)

politieman - zie agent

pooier - poaier, huorrebaas

pootstok - domper

portaal - portaal, porteal, pei

portofoon - rinprater

potjeslatijn - bargedútsk, apegryksk, bargelatyn

pover - zie schamel

praatjes - ~ hebben: mantsjes meitsje

prak - prak, pei, krous, prûs; prakje ~: peike

prakken - peie, peikje, poazje

prakkezeren - prakkesearje, moezje

praten - uit het hoofd praten: ûntstride; zijn manier van ~: syn praat; een intelligente manier van ~: beslipe praat; erg vleierig ~: ljuentsje; babbelend ~: snakke; maar wat dom ~: derhinne snakke; goed kunnen ~: de bok melk prate; gezellig zitten te ~: petearje, keuvelje, klasjenearje; ergens blijven ~: earne wâlhout krije/fine

precies - het komt ~: it hipt nau; hij is heel ~: by him giet alles op 'e klokslach

presenteren - nieuwe voorbeelden ~: nije foarbylden bybringe

pretje - dat is geen ~: dat is gjin tréwes

prettig - een zeer ~ leven: in heare-eintsje libben, in libben as smoarge beane

prijs - zeg eens hoe hoog de ~ is: set him ris op jild; een ~ vaststellen: prisearje; het ging voor een klein prijsje: it koe wat skikt wurde, it koe omskik; onder de ~ verkopen: de sloai deryn bringe

prijsstijging - ~ door tijdelijke sterke vraag: gieltsje, brúntsje > in brúntsje yn de rjappels

prik - zie koolzuur

prikje - (korte aanraking) pjuk, pripke, prikje; (injectie) prikje, pripke, spuitsje; (klein bedrach) sus; voor een ~: omskik

prikkelbaar - zie humeur

prikkelen - (pijnlik) ~: pimperje > de aftershave pimperet; (in de keel) ~: heare

prikken - prippe, prikke, pjukke; (in de keel)~: heare

priklimonade - zie limonade

prima - het is ~ dat je ...: kinst fergees ...

prins - prins; een leven als een ~: in heare(n)eintsje libben; op een toon alsof hij van de ~ geen kwaad wist: kwânskwiis

prinsjesdag - kofferketiisdei

proberen - je kunt het altijd ~: besykjen is it neiste rjocht

probleem - problemen: dûkelige dammen; niet over het ~ praten: nearne oer prate; in de ~ zitten: yn 'e myt sitte; uit de ~ helpen: út de myt helpe

procent - niet meer honderd ~: net mear alte-alte

promoveren - promovearje; zie ook overgaan

pronken - bylkje; man die graag met zijn kleren mag ~: darkert

prostituee - frommes mei skiere knibbels; prostituees: skiere iel

provisiekast - spine

provoceren - úttrotsje (uitdagen)

pruilen - lipe: dwingen door te ~: lymstankje

psychisch - zie geestelijk

pui - pij, pei

pul - pûle (kannetje), bierkanne (bierpul)

pummel - smachel

punt - op het ~ van de wetenschap - op it stik fan 'e wittenskip; op het punt staan: op 'e sprong stean; als puntje bij paaltje komt: as de skrinkel by it flym komt

pushen - faksearje, oansitte, nei de lever/ljirre tingje, degenje

put - de ~ dempen als het kalf verdronken is: it deade hynder fêstbine

putdeksel - kolkslid

puur - gol, kleare(bare)

raad - ze was ten einde ~: se wie har rie tenein, se wie telider slein; ergens geen ~ mee weten: neat mei in ding opjeie kinne

race - in de ~ zijn (fig.): yn ommenaasje wêze

racen - jeze

raken - reitsje, roere; diep ~: oan 'e lever komme; het raakt hem niet: it komt him net oan it gefoel, it glydt him by de klean del > dêr is krekt dat fine snaarke rekke dat ús oan 'e hertier komt

ram - raam; gecastreerde ~: wear

rand - het was op het randje: it wie kilekile/wikkerdewik, it hie neat lit

realiseren - zie bewerkstelligen

recht - ~ en averecht: mesken en knopkes, rjocht en krom

rechtschapen - risnabel

reciteren - opsnije

recreatieruimte - treemter

redacteur - samler

redden - iets wel ~: oprêde, skrewiele

redigeren - besoargje

reet (aarsspleet) - strampel (zie ook kont)

regel - in de ~: oerskik; zo zijn nu eenmaal de regels: dat stiet derta

regelen - beskaaie, regelje, stalle; goed geregeld: yn streken > se hat de organisaasje allinne beskaaid, hoe sil ik dat mei it wiif stalle?

regen - rein; er is ~ op komst: it wâlet; we krijgen vandaag ~: it jout hjoed reinwetter; de regen wordt minder: it reinen begjint wat te lichten; kleine vlaag ~: swink; zachte ~: miggelrein; motregen: storein, stower; aanhoudende motregen: gnizer

regenbui - erge ~: goate, goatte

regenen - hard ~: eazje, eazgje, gjalpe, gjalpje; het houdt niet op met ~: der is gjin fersinding > de see komt oer it lân

regenwolk - pôk

reinigen - himmelje, klinzgje

rekening - hoge rekeningen schrijven: goeie swarte inket yn 'e pin ha

relishoppen - sleatsjebaaie

ren - loop, jister > de hinnen sitte nachts yn it hok en deis yn 'e loop

rennen - hurdrinne (lange afstand), drave, stowe, jeze, jotskje, giuwe, fleane, bauje

rente - uitstaan tegen ~: op rinte stean > it jild stiet op rinte

reserve - wat in ~ hebben: wat efterút ha

respectievelijk - foar de stôk op

resterend - skealik

resultaat - ~ hebben: úthelje, útwurkje, fertuten dwaan > doe't dat neat útwurke

reu - rikel

riet - oud ~ (als dakbedekking): outer, olter > bladeren van ~: reidleaven

rijgen - beste, bestelje (bij naaien), riuwe

rijk - ~ zijn: moai stiif yn 'e rêch wêze, gâns te ferstriken ha; wie ~ is, kan meer geven: it kin better fan de skeaf as fan de bân; je rijker rekenen dan je bent: hûnseagen oer it jild ha

rijp - half ~: twiryp, twiripich

rijzig - útlein

ring - ~ van neergezet serviesgoed: daan; wijdermaken van een ~: útstûkje

risico - een ~ vormen voor iets: in ding feil jaan

roddelen - rabje; ~ over iemand: ien by it gat ophelje

roerloos - blak (wind/water)

roken - roke, smoke, blau jaan

rollebollen (van dieren): wâlterje

rommel (wanorde) - beierboel, tizeboel, bargeboel, jister

rommel (nutteloos spul) - túch fan guod, brol

rond - ~ 1999: om 1999 hinne, om 'e streek fan 1999

ronddwalen - omdwelmje, omdoarmje, omdwirmje

ronde - de agent doet zijn ~: de plysje docht de omgong

rondgaan - de drank laten ~: ombringe > der waard nochris ombrocht

rondkijken - de kamer ~: de keamer yn 't rûn sjen

rondslingeren - laten ~: yn beswaaiing hâlde

rondwaren - reizgje, wimelje

rook - reek, riik, flam

rookkanaal - ~ van een schoorsteen: boazem

rozet - ~ van lint op kleding: dof

rubber - ilestyk > in ilestiken bal

rug - met de ~ tegen de muur staan: mei de klok op 'e rêch stean

ruggengraat - rêchbonke, rêchstring; zonder ~ (fig.): slopankelich, sûnder piid/kriich

ruiken - lekker ~ (van thee): sykje

ruilen - ruilje, roalje, rosje, ruilebûts(j)e, roallebûts(j)e, rûlebûts(j)e; verwerven door te ~: jin oanruilje

ruimte - ~ tussen twee dicht op elkaar staande huizen: wan, krimpe

ruïneren - geruïneerd worden: telider gean, hoekedakke gean, derûnder strûpe, nei gychem gean, nei beppe kelder gean, nei de barrebysjes gean

rust - tot ~ komen: bedarje, betommelje; bij sport en spel: beskied, bekoar

rustig - rêstich, restich, lot, kalm

ruw - rûch; ruwe taal: rûchkâlt

ruzie - spul, skeel, rúzje, rûzje, bargebiten, strideraasje; ~ hebben met iemand over iets: it mei ien te krijen ha oer wat, mei ien harsenskraabje/hottefylje/krewielje; zich mengen in een ~ tussen man en vrouw: tusken hammer en spit sitte

samenhang - er zit geen ~ in: der sit slot noch styl yn, it hat slot noch styl

samenstellen - gearstalle, stalle

samenwonen - húzje, hokje, byinoar wenje, tegearre wenje, gearwenje, (tegearre) húsmanje

samenzweerder - gearstokeler

saneren - ~ van een huis op last van de gemeente: rakke

sarah - ~ zien (50 zijn): de liny foarby wêze

schaamhaar - flotgerzen (vooral van vrouwen)

schaamteloos - zie onbeschaamd

schaap - roepwoord voor schapen: sjúp

schade - skea, hearing, ûnstee

schaduw - in de ~ zetten: ferdonkerje; ~ van een overdrijvende wolk: koweskaad

schamel - skeamel, earm; ~ bezit: bederf

schatting - naar ~: op 'e rûs; een ~ maken van: bestek opmeitsje fan

schaven - geschaafd (van lichaamsdelen): blêsd > mei blêsde smoarskinen

scheet - een ~ laten: furte, furtsje, ôffervje, ôfblaze, ôfskite, ôfpoepe, ôfmuffe, ôffjurje; een geluidloze ~ laten: muffe

scheiden - gescheiden zijn: faninoar, fan 'e man/frou ôf wêze

schelen - wat kan mij dat ~: wat sjakt/nukt my dat no; het kan een paar minuten ~: it kin wolris gybje; wat scheelt hem: wat beweecht er; niets kunnen ~: neat lije kinne > it hie neat lit of hy wie fersûpt

schelp - skulp, núnder

schelpengruis - skil

schelpenpad - skilpaad, núnderpaad

scheren - over het water ~: skimkje; geschoren schapenvacht: bloat, bleat

scherp - skerp, fjurrich (nagels); ~ ruiken: fianich rûke

schertsen - túlkje

scheut - snjit, goat

schichtig - skoftich, huiïch, skrikeftich, skrikkerich, tsjelreauwich, kjelreauwich

schijnheilige - pilaarbiter

schikken - iets in der minne ~: eat mei goedlikens beflappe; goed ~ (goed uitkomen): flije

schikkingszaak - bylizzer

schilderachtig - bylderich

schilderen - fervje, oerstrike; gebrekkig ~: malkje, dunnetjes ~: ealtsjes oerstrike

schimmelig - moassich

schoeisel - fuotark, fuotskoaiïng

schoen - de stoute schoenen aantrekken: it dryste span oanlûke, de ûnskeamele skuon oantsjen; wie de ~ past, die trekke hem aan: dy't in noas hat, kin mar rûke

schoenlepel - hakkebiter

schommelen - touterje (op een schommel), haweve (een heen-en-weergaande beweging maken)

school - op een ~ voor voortgezet onderwijs zitten: te learen gean

schoonmaak - gedwongen ~ van een woning uitvoeren op last van de gemeente: rakke

schor - heas, skoar; een zeer schorre stem: in lûd as in ferkâlden kikkert dy't kukelu sizze wol

schors - ~ van een eik: kif

schorspad - kifpaad

schorten - daar schort wat aan: dat sit op in kwea moer

schouder - afhangende schouders: slûke skouders; met afhangende schouders: slûkskouderich; de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen: it kin better fan 'e skeaf as fan 'e bân; op de ~: op 'e skots

schrapen - de keel ~: brimje, strôtskraabje

schrede - op je schreden terugkeren: jin bekoarje

schreeuwen - raze, skreauwe, balte, âlje, oangean, ketterje, kettermintsje, gûzje; in gjalp jaan/ophelje/útjaan

schreeuwlelijk - razer, balter, baltbek

schrijffout - pinskamper, skriuwflater

schrijlings - strampeld, strampeltsje, strampeloer, strampeltsje-oer; ~ lopen: strampelje

schrikachtig - kjelreauwich, tsjelreauwich; zie ook schichtig

schrikdraad - skriktried; afrastering met ~: batterijfreding

schrikkeljaar - stokkejier

schrikken - kjel/kel wurde, it jin oansjen; laten ~: in skrik ôfjeie, kjel/kel meitsje; snel ~: kjelreauwich/tsjelreauwich wêze

schrobben - aardappels ~: rjappelgrobbelje

schrobbering - zie veeg (uit de pan)

schuim - lijn van ~ op het water: liming

schuin - ~ toelopen van land: gearje; ~ praat: skou praat

schuitje - een ~ van de kaas maken: yn de tsiis kylje

schuld - de ~ schuiven op: it goaie op

schuld - oude schulden: dûkelige dammen; oude schulden vereffenen: dûkelige dammen stopje

schuldbekentenis - rispis

schunnig - skou, ûnhuer(ich), raar

schurken - zich ~: jin skoarskje

schuur - zolder boven ~: hilde

schuw - skou, skoftich

sentimenteel - dierber

serieus - earnstich; ~ zijn: earnje; niet ~ behandelen: net telle

servies - setje ~ als cadeautje: deseneetsje

sikkeneurig - zie humeur

sinterklaas - sinteklaas; voor ~ spelen: iemand die voor ~ speelt: kaaieman, kaaieboe

sintmaarten - sintemaarten; de vooravond van ~: brette-guozzejûn

sjoelschijf - brik

slaag - pak ~: wan bruien, waarme rêch, stryksum; pak ~ geven: zie slaan

slaan - verrot ~: telider slaan, rampoaie; hard ~: bûtse, touwe; ~ (van mensen): hoffenje, omseamje, ôftichelje, neisjen, neiride, op 'e hûd spylje

slaap - hij kon de ~ niet meer vatten: hy wie de sliep bjuster; kun je de ~ weer wat vatten?: kinst de sliep wer wat krije?; ~ tekort komen: sliep brekke

slaapbeestje (restjes opgedroogd vocht in ooghoeken) - slieploarte

slachten - kilemoarje

slachtoffer - slachtoffer, lider

slag - van ~ zijn: fan 't sintrum, hynder wêze; ergens ~ van hebben: de guit fan eat ha

slagen - beslachbûgje, fertuten dwaan

slak - iemand die op alle slakken zout legt: nustjesiker

slaken - een kreet ~: in gjalp jaan/ophelje

slap - slop; ~ van het lachen: slop/near fan it laitsjen

slapen - sliepe, koese (zie ook bed), op 'e rêch stean; vroeg gaan ~:  mei de hinnen op 'e beam gean

sleutelgat - kaaisgat

slim - tûk, pynter, goochem, net ferrotte; erg ~: sa snoad as roet

slip-of-the-pen - pinskamper

slipjas - hokseflapper, swellesturt, swellesturtjas

slippertje - glûperke

sloddervos - rûzebroek

sloffen - hij slofte naar de deur: hy kloatsekke op 'e doar ta

slokdarm - slokterm, reade term, weaze

sloom - sleau; ~ vrouwspersoon: bretske(muoi)

sloot - sleat, kealledrinken (hum.)

slordig - sloarderich, rûzebroekerich; slordige vrouw: sloar

smaak - dat is mijn ~: dat is myn flij

smeersel - smiksem, smyksem, smarsel, salve

smijten - smite, soale, klinzgje, bruie

smikkelen - zie smullen

smoes - ferlechje, babbelegûchje, kachelachje (zie ook uitvlucht)

smullen - smûze, meure

snede - gulden ~: godlike fyk

snedig - een ~ gezegde: in aai mei sâlt

snel - gau, hurd, hurd-hurd, rêd, handich, hânsum, mei faasje, mei stoom, rimpen (zie ook weldra) > it giet mei geande weinen

snibbig - fits

snijden - open ~: opsnije > in ko de bealch opsnije

snoeien - benuttigje

snoeven - zie opscheppen

snotballetje - spoek

snotneus - snotnoas, snotbongel (jong persoon); hij heeft een ~: de noasdrip/noaster hinget him

snottebel - klok

snuiter - rare ~: rare matsjedoar (zie ook merkwaardig)

soeps - niet veel ~: net folle aaps, brets

sokkel - zie voetstuk

soldaat - ~ maken: ta in lyk meitsje

somber - mismoedich, tryst

soort - een ~ heranalyse: in foech weranalyze; ons ~ mensen: úslju

sop - iemand in zijn eigen ~ laten gaarkoken - ien yn syn eigen sop gearsuorrelje litte

sortiment - ferskot

sparrestam - lange ~: juffer, jiffer

spe - in ~: yn hope

speciaal - zie bijzonder

specifiek - ~ iemand: zie iemand

speen - fopspeen of ~ van zuigfles: nûn, stykje

spek - gerookt ~: baken; een blokje ~: in klibke spek

spel - op het ~ zetten: derby op sette; even niet met het ~ meedoen: bekoar; bij een ~ niet mee kunnen/mogen doen omdat er dan een oneven aantal personen is: hosk wêze

spelen - ~ voor: sabeareboartsje

sperma - neuksel, neuksop, sas

spijker - de ~ op de kop slaan: de woartel yn it lid reitsje

spijkeren - vast ~: beneilje, fêstspikerje

spijkertrekker - rongizer

splitpen - splis

spoed - aandrijven tot ~: opfurtelje; haastige ~ is zelden goed: in stadige rinner komt der ek

spoedig - zie weldra

spontaan - ~ persoon: bekjegau, mûltsjegau

sport - dat is niet Jan zijn tak van ~ (fig.): dat binne boer Jan syn guozzen net

sprake - ter ~ komen: fan 'e hispel rôlje, op it aljemint komme, oan 'e oarder komme, op it kleed komme; iets ongestructureerd ter ~ brengen: ombommelje op wat

springen - met twee benen ~: trobbelje

spuwen - flybje

staart - er met de ~ tussen de poten vandoor gaan (fig.): ôfdrosse

stadswijk - zie wijk

stal - bûthús; zolder boven ~: hilde

stalvee - sket

stam - lange ~ van den of spar: jiffer, juffer

stamboom - stambeam; mannelijk dier met indrukwekkende ~: faderdier; hengst met indrukwekkende ~: faderpaard

stammen - skaaie > hy skaait út in goed laach

stamppot - moes

stamvader - faderdier (van dieren), faderpaard (van paarden)

stand - tot ~ brengen: beävensearje

standje - een opgewonden ~: zie opgewonden

standvastig - zeer ~: ûnferwrikber

stang - op ~ jagen: op stoom jeie, it lân op jeie

steeds - hieltiid, hieltyd, aloan, allegeduerigen, alle klapsketen, om in hapskear, slach op slach; ~ groter: grutteroan (zie ook haverklap)

steeg - steech, stege, gloppe; zeer smalle ~: wan, krimpe

steek - ~ onder water: spytbokken, striker, rûkappel

steel - gat in stuk gereedschap waar de ~ doorheen steekt: húsling

steen - ~ bij dammen: houtsje; ~ bij domino: brik, houtsje; ~ bij sjoelen: brik

steiger (aanlegsteiger) - steiger, steger

steiger (bouwsteiger) - steiger, batterij

steil - skoar

stekelbaarsje - toarnderke

steken - het steekt nauw: it hipt nau

stekken (van planten) - ôflizze

stel (twee geliefden) - pearke, steltsje, spantsje, de jongelju

stelen - stelle, ûntfytmanje, fertsjusteremoanje, dievje, bûskje, bokse; (met medeweten van de bestolene, als weddenschap) patykstelle

stelpen - stimpe > doe't er it blieden fan 'e wûnen stimpt hie

stemgerechtigd - skotsjittend > in skotsjittend hûs

stemrecht - met ~: skotsjittend > in skotsjittend hûs

steriel - zie onvruchtbaar

sterrebeeld - ~ leeuw: bitelige Lieuwe; ~ tweelingen: Houk en Ansk; ~ kreeft: stikelige Douwe

sterven - stjerre, fertiigje, oer 'e klink springe, om in luchtsje gean

stevig - gewant, gewûpst, hecht, stiif; een stevige frou: in klos; een stevige kerel: in baas keardel

stiefkind - styfbern; stiefkindje zijn (bij het ronddelen): om 'e stûke rinne/springe

stiekem - stildeunsk, stikem, teglûp, temûk

stijfkop - stiifkop, kopstik

stijl - dat is toch geen ~: dat is doch gjin dwaan gelyk

stil - stil, stikem, kalm, rêstich, noatich, nuet, njût; het is geheimzinnig ~ in de natuur: it waar lústeret om

stilstaan - ~ bij: sinne op

stilzitten - niet kunnen ~: it net stil hurde kinne

stoeipoes - trolpoeske

stoep - zie trottoir

stoet - staasje

stoethaspel - hispel op in brijpot; zie ook oen

stof - plukken ~: deade mannen; geen ~ van conversatie meer hebben: zie conversatie

stok - grote ~: preuveleintsje (hum.); een stokje steken voor: een boardsje skutte foar, in skoatteltsje strike foar; met de kippen op ~ gaan: mei de hinnen op 'e beam gean

stormlantaarn - flearmûs

stortbui - goate, goatte

stout - ûndogens, stout; de stoute schoenen aantrekken: it dryste span oanlûke, de ûnskeamele skuon oantsjen

stoven - langdurig ~: meuke, smûze, snoarkje

straf - op straffe van: op poene fan

straffen - poenje

stralen - ~ van blijdschap: blierje, blierkje; ~ van gezondheid: ankje, angelje; ~ van sterren: wimelje

streek - streken: fizefazen, oanslaggen, kueren, raanjen; van ~: fan 'e wize, fan 't sintrum, fan 't hynder, út it potsje, derôf

streep - ongelijke ~ (bijv. in haar): gaal

streepje - een ~ voor hebben: wat foarút ha

strekken - dije > ta eare dije

streng - strang; ~ zijn: stringenearje

strijken - ergens mee gaan ~: der mei wat op ôf strike

strijkstok - er blijft te veel aan de ~ hangen: der bliuwt tefolle oan 'e pin hingjen

strompelen - strampelje

strottehoofd - strôtbol, knoop

struikgewas - strewelleguod, kreilguod, beamkeguod, strûkjeboel, strûken

stuip - set, pau, pauk

stuiten - ~ op: stjitte op; toen stuitte ik op het woord x: doe hat my it wurd x foar de fuotten rûn

stuiver - stoer, sinteryksdaalder (humor.)

stuk - zie kapot

subjacent - oanswettend, oanbuorjend

sudderen - langdurig ~: meuke, smûze, snoarkje

suikerklontje - grúske

sukkel - zie oen

sukkelen - (om)goarje

summum - (weareld-)brekker

symmetrisch - niet ~: wankant(ich)

taak - het is jullie ~: it stiet oan jim

taal - gore ~: raar/ûnhuerich praat; rare ~ uitslaan: raar guod spuie

tak - tûke; klein takje: prikje; gevorkte ~: strampel; ~ van een familie: staach; ~ in een boomstructuur: útspranteling; dat is niet Jan zijn ~ van sport (fig.): dat binne boer Jan syn guozzen net

takkebos - takke

talmen - zie treuzelen

talud - falling

tand - overblijfsel van ~: stobbelein; geen tanden hebben: holmûlich wêze; ~ van een tandwiel of een vogelkam: tak, takke, takkel, tine; ~ van gereedschap: tine

tandenknarsen - knirkje, knarseltoskje

tandvlees - toskfleis, gagel

tappen (van schroefdraad voorzien) - graadzje

tarten - úttrotsje

taxeren - prisearje

te - te ... om: zie om

techniek - de ~ beheersen: de hantaasten beet ha > hy hat de hantaasten fan it autoriden al goed beet

teder - klien

tegenkomen - toen kwam ik x tegen: doe hat my x foar de fuotten rûn

tegenspreken - tsjinprate, tsjinabbelearje, (tsjin)iggewearje

tegenstand - ~ bieden: partij biede

tegenvallen - mistribelje

tegenvaller - mistribeling, tebeksetter, ôfdijer, ôffaller; een vervelende ~ meemaken: de noas stjitte, in lange noas krije

tekeer - ~ gaan: jin kertiere

teken - een ~ van leven: in grant fan libben

tekenen - gebrekkig ~: malkje

telkens - hieltyd, hieltiid, slach op slach, aloan

temmen - nuet meitsje, bedimje, delsette, yn 'e stringen hâlde, yn 'e stokken hâlde/krije, derûnder krije, mak krije

terecht - telâne, teplak, terjochte; ~ komen: bedarje; daar komt niets van ~: dêr komt neat fan terjochte/te flecht/op 'e hispel, dat wurdt neat

terechtwijzen - in brul op 'e noas sette

terechtwijzing - ynsizzing

tergen - faksearje

tering - de ~ naar de nering zetten: de bek nei de byt sette (zie ook tuberculose)

terneergeslagen - telider slein

terreinwagen - syp

terughalen - jullie moeten het maar eens ~ (gezegd tegen gastheer na etentje): jim moatte it ris ferfetsje

terugkomen - ~ op een afspraak: út it akkoart stappe

terugnemen - een uitspraak gedeeltelijk ~: it wat ferhimmelje

testament - ~ maken: testamintsje; zijn ~ willen maken: om pinne en inket roppe

tetanus - klem, de klemsykte

thee - ik heb zin in ~: de teelippe hinget my

theeleut - teelippe; ik ben een ~: de teelippe hinget my

therapeutisch - na ziekte weer op therapeutische basis licht werk doen: wimelje > hy hat gâns in skoft lizze moatten, mar begjint wer wat te wimeljen

thuis - ik voel me hier niet ~: it is hjir gjin tréwes foar my, myn hjerring bret hjir net, ik ha hjir gjin haal

tij - het ~ keert: it wetter kantelet

tijd - juist op ~: pas ier; mooi op ~: yntiids, omskik; in de loop van de ~: by de tiid lâns; dat brengt de ~ zo mee: dat seit de tiid sa: je ~ verdoen: fiterknotsje, flinterknippe, printsjeknippe, parlefinkje (zie ook verdoen); er is ~ zat: de loft is blau fan dagen; ~ om op te staan~: tiid op!; geen ~ hebben: it net bybringe kinne; komt ~ komt raad: dan skyt der wol wer in fûgeltsje dat no noch gjin kont hat; hij neemt geen ~ om te eten: hy docht him gjin iten oan tiid

tijdens - ûnder, ûnder ... wei

tijdig - yntiids, omskik

titel - opskrift

toch - wat kan het dan ~ hard zijn: wat kin 't dan al hurd wêze

tochtig - op een onopvallende manier ~ (van koeien): stildeunsk

toedragen - zie gebeuren

toekijken - lui ~ hoe anderen werken: om 'e stûke rinne/springe

toekomst - de nabije ~: de heine takomst; in de ~ kunnen kijken: de foarloop ha, mei de helm berne wêze, foartsjirmje, it twadde gesicht ha

toekomstig - takomstich, yn hope > syn skoandochter yn hope

toenemen - in aantal ~: oanwinne, oanrigelje; in kracht ~: oanboazje

toespreken - zeer boos ~: it mannewaar opsizze, ik leksum lêze/opsizze, de leviten lêze, op 'e lea komme/falle, geweken nimme

toestand - tastân; het is een rare ~: it liket/wiist raar, it sit der raar foar/ta; toestanden: krewellen

toestemming - ik heb ~ om dat te doen > ik haw it frij om dat te dwaan

toetakelen - taboeie

toetasten - it lyk oantaaste

toeten - van ~ noch blazen weten: van oere noch pompstôk witte

toets - ~ van piano/orgel: toets, taast, brik; ~ aanslaan: poene; de ~ der kritiek doorstaan: stringhâlde

toevertrouwen - dat kun je hem wel toevertrouwen: leau dat him mar

toevoegen - tafoegje, byjaan, derop ta dwaan > in bytsje ljocht byjaan

toilet - húske, brilhûs. perteal; ze is even naar het ~: se is eefkes nei/op it húske; naar het ~ moeten: efterút moatte

tot - oant, ont, ta't, tadat, salang't, oantsalang't > hy wachte salang't se kaam

traag - ~ van begrip: staf

traan - trien; er blinkt een ~ in haar ogen; in trien kralet yn har eagen; tranen verbijten: triennen ferkropje

transparant - zie doorschijnend

trap - klein trapje voor huishoudelijk gebruik: learke; vergrotende ~: fergrutsjende trep/trime, meartrime; overtreffende ~: oertreffende trep/trime, measttrime

trede - tree (trap), treed (trap), trime/triem (ladder), treeft (rijtuig); breedte van een ~: oantree; hoogte van een ~: optree

tree - zie trede

treeplank - treeft

treffend - dat heb je ~ gezegd: dêr rekkest de woartel yn it lid

trek - geen ~ hebben in: gjin haal ha op

treuzelen - wette, njuskje, núskje, treuzelje, omseure, skytskoarje

trillen - ~ van handen: ridelje; ~ van de lucht op een warme dag: kattejeie

troebel - grûnich, tsjok; ~ zijn: grûnje

troep - zie rommel

trots - grutsk, fier, prot

trottoir - stoepe, trotwaar, gieltsjes, platsjes

trouwen - trouwe, boaskje; ze moeten ~: omke Marten sit derefter; zij zullen wel ~: it sil mei harren wol op in krijen gean

trouwens - sa net, dêrom net, oars

tuberculose - goartigens (bij vee); lijdend aan ~: goartich

tuinhuisje - stoepke

tussen - als er niets ~ komt, dan ...: at der neat ûnder komt, dan ...

tussendoortje - ~ op namiddag: jimmet oarmet

tussendoortje - flaubyt; binnenbeurtsje (tussentijds kopje koffie)

tussentijds - ~ kopje koffie: binnenbeurtsje; ~ bezoek van een vrijer aan zijn meisje: binnenbeurtsje

twee-onder-een-kap - dûbel hûs

tweedehands - twaddehânsk, healsliten, healbizich, brûkt

tweelingen - sterrenbeeld ~: Houk en Ansk

twijfelen - jin ferhâlde, wifkje, yn bestân stean, (van kompasnaald) wâlje

twijg - gjirde

twintigtal - snies

uit - de verkering is ~: de ferkearing is útskuord

uitblinker - útrinner, útljochter, matsjedoar, baas, baasman

uitbrander - zie veeg (uit de pan)

uitbundig - zie opgetogen

uitdagen - úttrotsje, skrik jaan; ~ tot: skrik jaan fan

uitdaging - de ~ aannemen: skrik wer(om)jaan

uiterlijk - yn it uterlike; ~ goed/vriendelijk: moai foar de hân

uitgaan (van een relatie) - útskuorre

uitgebreid - wiidweidich, omstannich, yn it brede

uitgeput - ferjettere, ferjittere

uithalen (resultaat hebben) - úthelje, útwurkje, fertuten dwaan

uithouden - fiterje, úthâlde, bankje

uitkijk - op de ~ staan: op 'e weau stean

uitkijken - goed ~: de lekkense brul opsette

uitknijpen - financieel ~: zie uitmelken

uitkomen - (van een ei) hikje; goed ~: flije; financieel komt dat wat beter uit: finansjeel komt dat wat better oan; wat ik heb gezegd, zal zeker ~: wat ik sein ha, dat sil grif neikomme; als het zo ~: at it mei de stryk fan 'e fioele útkomt; doen ~ (van een geheim): útbringe

uitkotsen (van mensen) - útpiuwe, ferhûddûkje, ferspije

uitlaten - ergens niets over ~: fan eat neat útlitte

uitleven - zich ~: jin útwierje

uitmaken - zie schelen

uitmelken - financieel ~: strike

uitpraten - uitgepraat zijn: gjin gagel mear ha, it praat út ha

uitrekken - zich ~: jin de lea speakje, jin útinoar jaan

uitroeien - mei wortel en tak ~: mei izer en oer útroegje

uitslag - ~ rond de mond t.g.v. koorts: útrinner; de ~ is onzeker: it hat syn útfallen

uitspraak - een snedige ~: in aai mei sâlt

uitstaan - iemand niet kunnen ~: ien net sette kinne

uitsteeksel - nakke, nakje, kikkert

uitstekend - útstykjend > in útstykjende beamwoartel

uitstellen - opstelle, ferskowe > hy stelde it wurk oan 'e moarn ta op

uitvaren - ~ tegen iemand: raar guod, fjoer en flam spuie; jin kertiere

uitvlucht - uitvluchten: ferlechjes, babbelegûchjes, kachelachjes; uitvluchten bedenken: kachelachje

uitzicht - útsjoch, eachweiding, eachweidzjen; iemand zijn ~ ontnemen door bouwactiviteiten: ien in brul op 'e noas sette

uitzien - er goed ~: besjen lije kinne; er niet goed ~: gjin sprekken lije kinne; er heel mooi ~: gâns bylkje; morgen ziet alles er weer heel anders uit: moarn sjocht alles wer út oare eagen

uitzingen - het ~ (fig.): it útwaskje

uitzondering - met ~  van: útsein, as > it folk is omkaam, as de kaptein

urineren - pisje, mielje, struile (grof), mige (grof)

vaak - gauris, opgelegen, faak, faken, fakentiden, dikmels

vaardig - ~ zijn: op 'e fjouweren beslein wêze

vaardigheid - hantrekken

vacht - geschoren ~: bloat, bleat

vaderdier - faar, faderdier

vaderlijk - faderlik

vagina - fodze, klink, kut; zie ook kut

val - fal, flap, klam, stap, strik, strûp, strûpe, ~ voor bunzingen: murdeflap, murdestap; vallen zetten: fallen (út)sette

vallen - slecht ~ (van eten): raar opdampe; zie ook onderuit gaan

vals - njirrich (van karakter)

vanaf - ~ het moment dat: fandat

vastberaden - krankyl, beret

vastspijkeren - beneilje, fêstspikerje

vat - klein vaatje voor boter of mosterd: klip

vatten - de slaap niet meer kunnen ~: de sliep bjuster wêze

vee - het ~ dat op stal staat: it sket; het ~ van een boer: it beslach

veeg - ~ uit de pan: lik út 'e panne, fodskuorring, hyp oer de noas; ~ uit de pan geven: útheuvelje

veel - in soad/protte/bulte/hopen/heap, gâns, de romte fan; wie ~ heeft, kan beter wat geven dan wie weinig heeft: it kin better fan de skeaf as fan de bân; ~ pijn: gâns pine, braaf pine

veeleisend - hij is zeer ~: hy hat in soad oan te jaan

veelzijdig - alsidich, yngreven

vel - ~ op melk e.d.: flij, flues, beppe himd (hum.); niet lekker in je ~ zitten (fig.): it mei jinsels te krijen ha

veluwe - feeljekant, felekant, filekant, fyljekant

venijnig - fits, njirrich

vent - 's avonds een ~, 's morgens ook een ~: moarns liken, jûns liuwen

ver - zo ~ als men kan zien: in gesicht fier

veracht - hosk, ferspuid, ferspijd, ferhûddûke, útpiuwd

verantwoorden - veel voor jezelf moeten ~: der in ilestiken gewisse op nei hâlde

verband - ferbân, wynsel, (sear) lapke

verbannen - ferbalje, kossebanne

verbijten - tranen ~: triennen ferkropje

verbreken - útskuorre (relaties, contracten)

verdacht - lijst van verdachte personen: kealleboek

verdedigen - ferdigenje, bekaadzje

verdenking - ~ tegen: premoasje/premomsje op

verdergaan - ferfetsje, fierderfarre > far fierder mei jo ferhaal

verdienen - wel wat ~: derút rinne; er wordt daar veel verdiend: it is dêr allegear stryk yn 't laadsje

verdoemen - ferwije

verdoen - tijd ~: kikkertneuke, flinterknippe, printsjeknippe, heaterskje, pûlfinkje, parlefinkje, fiterknotsje, de tiid ferdideldeintsje

verdragen - bankje, ferneare; dat eten kan ik niet ~: dat iten kin ik net úthâlde

verduidelijken - ferdútse, fertsjutskje (zie ook verklaren)

verdund (van drank) - lask; te sterk ~: ferpolske, ferpompt

verdunnen - fertinje, ferleskje, ferlaskje; te sterk ~: ferpolskje, ferpompe

vergelijk - dat is geen ~: it moat net lykje/skimerje

vergelijking - de ~ kunnen doorstaan: zie meten (zich ~ met)

vergen - fergje

vergeten - ik vergeet het gauw: it ûntleart my hurd; ik was het ~: it wie my fergetten

vergeven - het is er ~ van de mieren: it tilt der op fan eamelders, it libbet der fan 'e eamelders, it wimelet/wrimelet/wimmeret/wimeret der fan 'e eamelders

vergissen - fersinne, in bok sjitte; of vergis ik me?: of mist my dat?, of bin ik dêr mis mei?

vergissing - een ~ maken: in bok sjitte; zie ook vergissen

vergoeilijken - yn 'e jamkste fâlde slaan

vergroten - vergrotende trap: fergrutsjende trep/trime, meartrime

verhaal - op ~ komen: jin ferhelje, op 'e haal komme

verhemelte - ferwulft, gagel; ~ van paard: roaster

verhouden - zich ~ tot: stean ta > twa stiet ta fjouwer as ien ta twa

verkeerd - iets ~ zien: troch in ferkearde/pijlekkense brul sjen

verkering - ~ hebben: ferkearing ha, wat by 't hantsje ha, oanslach ha, in feint/faam ha, oan 'e man/frou/feint/faam wêze, wat oan 'e side ha; ~ hebben met: gean mei, ha mei, de loop ha by, feint/faam wêze fan; wil je ~ met mij?: kin 't ek wat wurde, ju?

verklaren - degene die de situatie kan ~: de libbene by de deade

verkleumen - ferklomje, ferpikelje

verkommeren - niemand hoeft er nog te ~: net ien hoecht der langer te fertutearzjen

verkopen - ferkeapje; onder de prijs ~: de sloai deryn bringe

verkwisten - ferpûstpelskje, feravensearje, dertroch bringe/jeie, fergrieme

verkwister - spâlder

verlangen - ~ naar: longerje op, fierkje nei (zie ook vergen); zijn ~ is gegroeid: de winsk is him in sin wurden

verlegen - skruten, skrutel, ferlegen, blea, bleu, skrikkel

verlegenheid - in ~ zitten: op it strân sitte, yn earmelytse sitte/wêze

verleiden - ferliede, fertokje

verlengde - in het ~: yn it fierderop

verlichting - tegenstander van de ~: domper

verliefd - fereale, grien, mûskoppich; ~ zijn: in griene rite ha; erg ~ zijn: ealje; ~ zijn op: niget sjen oan, in sin ha by

verliefderig - loen

verliezen - kwijtraken: weitôgje, weislepe, weibringe; van een spel: ferspylje; ik verlies er niet op: it nimt my net ôf > no ha 'k it wer ferspile

vermanen - earnje, teplak sette; streng ~: útheuvelje

vermaning - ynsizzing, prekaasje, fodskuorring

vermoeden (werkw.) - eanje, ealgje

vermoeden (zelfst. nmw.) - aan; slecht ~: premomsje, premoasje

vermoeiend - moedsum

vermurwen - niet te ~: ûnferwrikber

vernissen - opgnisse

veronderstellen - achtsje

veronderstelling - premoasje, premomsje

verongelukken - zie ongeluk

veroordelen - tot de dood ~: ta de dea wize

veroorzaken - feroarsaakje, bewurkmasterje, bewurkje, teweibringe

verpesten - zie bederven

verpulveren - motsje, ferpulverje, ferpolverje

verrekken - zie vertikken

verrot - ~ slaan: telider slaan

verschalken - betrekke

verscheidenheid - ferskot

verschieten - van plaats ~: skrikke

verschikken - ferskikke, ferskeuke, ferheuvelje

verschrijving - pinskamper

versieren - opgnisse

versiertoer - op de ~ zijn: ridzje

verslagen - ridderslein (fig.)

verslapen - ferdraaie

verslikken - zich ~ in: jin fersjitte yn

versperren - de weg ~: it paad damje

verspillen - zie verkwisten

verspringen - skrikke

verstand - eftertocht; het ~ ergens door verliezen: it ferstân earne by opsette; hij heeft van veel zaken ~: hy wit fan in bytsje net; met ~: besteklik, streksum

verstandhouding - een bekoelde ~ krijgen: oergerzje mei > It is mei ús wol tsjok oergerze

verstandig - besteklik, streksum

verstekbak - knisbak

verstekzaag - knisseage

verstijfd - hij stond als ~: it skeat him yn 'e fuotten, hy wie yn 't gat beneile, as fan 't waar slein

verstoppertje - hem zijn bij ~: blinke > hy moat blinke

verstopping - zie constipatie

verstrooid (verdeeld) - fersille, ferspraat, fertoarke

verstrooid (afwezig) - ôfwêzich, yn 'e memoarjes/stúdzje/prakkesaasje (wei), absint

vertakken - útsprantelje

verte - mooi in de ~: fearskoan

vertegenwoordiger (van een firma) - reizger

vertekend - een ~ beeld geven: ôfjaan

vertellen - opsnije (verhaal/vers), ferhelje, fertelle; al fantaserende een verhaal ~: stalle; niets te ~ hebben: neat te kedizen ha, baas wêze dêr't de biezemstôk stiet

verteren - ferdouwe, fertarre

vertikken - ferpoffe, ferdije; dat ~ ik te enen male: dat ferpof ik sa wyt as wûpe; iets ronduit ~: eat planút wegerje

vertoon - veel ~ maken: de flagge heech opspikerje; met veel ~: rombommich, mei stoom en faasje

vertrouwen (zelfst. nmw.) - er geen ~ in hebben: it in gat yn 'e kop sjen

vertrouwen (werkw.) - niet te ~ zijn: it op 'e rêch (stean) hawwe

vervaard - niet voor een kleintje ~: net foar in bytsje bang

vervangen - iemand ~: ramplesant foar ien stean

vervanger - ramplesant

vervelend - (van gedrag) hibbelich

verwaarlozen - fertutearzje, fersloere litte, ferrokkelearje

verwachten - daar had ik meer van verwacht: dêr hie ik mear ferwachting fan hân

verwarmen - keer dat iets wordt verwarmd: hiting > yn trije hitingen moat it izer klear wêze

verwedden - ~ om: ferhâlde op, sette ûnder

verwelkt - wylkerich, wilich

verwend - bedoarn, poppich, memmich (overdreven van moeder afhankelijk); ~ en daardoor verwekelijkt persoon: mem har pop

verwerpen - fersmite, fier (wei) smite

verwijden - ~ van een ring: útstûkje

verwijt - iemand iets verwijten: ien in brul op 'e noas sette; iemand met onterechte verwijten bestoken: ien spytbokkens jaan

verwijten - te hâlden jaan, bylizze, in brul op 'e noas sette > hoe doare jo my bylizze dat ik dat dien ha

verwilderd - een verwilderde tuin: in kjittige tún

verzachten - een geschil ~: muierje, heine en slaan

verzakken - door ondermijning ~ van grond: ynpoalje

verzamelen - sammelje, garje, gearje

verzameling - samling, gjirring

verzetten - de holle biede

verzinnen - optinke, betinke; verzonnen woord: makwurd

verzoek - met een ~ bij iemand komen: ien oanrinne

vestibule - portaal, perteal

vestigen - gevestigd: hûssittend

vet - iemand in zijn eigen ~ laten gaarkoken: ien yn syn eigen sop gearsuorrelje litte

via - fia, troch, troch de wei fan, oer, oer de skiif fan > út it Frânsk oer de skiif fan it Hollânsk

vieren - laten ~ (touw): sike jaan, bod jaan

vierendelen - kertiere, fearnje

vies - ~ zijn van: fij wêze fan; snel ~ worden: smoargje, smoarkje

vinden - ik vind het mooi: by my is it moai; wat vind jij ervan?: hoe stiest do derûnder?; hij vindt dat dat mooier klinkt: dat heart him moaier oan; dan vind ik ze het lekkerst: by my binne se dan op it lekkerst; het niet altijd goed hebben kunnen ~: it wetter wie lang net altyd ien wei rûn, it wie net ien lucht

vinger - door de vingers zien: oersljochtsje; iemand om de ~ winden: ien yn in fodsje beteare; iets in de vingers hebben: de hantaasten fan eat beet ha > hy hat de hantaasten fan it autoriden al goed beet

vingerafdruk - fingerprint; vieze vingerafdrukken: kliemen

vingervlug - hantsjegau

viool - keallebout (humor.)

virus - virussen en bacteriën: libben guod

vis - zich voelen als een ~ in het water: jin fiele as in mûdhûn yn 'e reinwettersbak

visie - een verkeerde ~ hebben: troch in ferkearde/pijlekkense brul sjen

visioen - fizioen, drôchbyld, gesicht; ~ van een begrafenis: begangel; ~ van iemands dood: foargespins (zie ook: voorgevoel); vaak visioenen hebben: it twadde gesicht ha

vlaag (opwelling) - oprizing

vleermuis - flearmûs, flearemûs

vleierig - fluensk, glaaierich, strikerich; ~ toespreken: fljuentsje

vlek - plak; inktvlek: mot; ronde ~ van neergezet serviesgoed: daan; hond met ~ om het oog: spoekkiker

vlieg - twee vliegen in een klap slaan: twa rêgen út ien baarch snije

vlieger - de ~ is verloren gegaan: de draak is priis

vlies - vliesje op water e.d.: hûd, flues; zie ook vel

vlijtig - zie ijverig

vlinder - vlinders in de buik: wjirms yn 'e mage

vloeken - stevig ~: in pear grouwe knopen lizze; hy vloekte een paar keer stevig: der foelen him in pear grouwe knopen fan 'e jas; ~ (van kleuren): skrikke

vlot - floatich > it wurdt dêr allegear floatich yn ferteld

vluchten - flechtsje, útnaaie, útpike, derút strike, hazzelieren gean, de wyk spylje, fan ruten spylje

vluggertje - (vrijpartijtje overdag): binnenbeurtsje

vlugschrift - blauboekje

vochtig - damp, dampich, klitsich, fochtich; ~ van ontdooiende grond: ûntlitten, ûntlittich

voedsel - ~ laten liggen/niet opeten: earte, oarte

voedster (vrouwtjeskonijn) - moer, ei, mot

voedzaam - streksum

voelen - zich niet helemaal lekker ~: jin net rjocht kouster fiele

voeren - met enige dwang ~: tapije

voet - op de ~ volgen: op hakken en teannen folgje

voetenbankje - fuotskammel

voetspoor - in het ~ van het Nederlands: yn 'e fuotleasten fan it Hollânsk, yn it sok fan it Hollânsk, it Hollânsk soal befarrend

voetstuk - gemetseld ~: klippe

vogelbekdier - fûgelbekbist

vogelverschrikker - sjamme, tsjamme

vol - ~ met: trochsingele fan; de bodem is ~ van mest: de boaiem is foal fan dong

voldoen - fernoegje; zie ook genoeg

voldoende - zie genoeg

volgens - ~ mij: neffens my, nei myn bestek; nei myn dom ferstân (humor.)

volhouden - úthâlde, folhâlde, ferhâlde, útwaskje, fiterje

volkomen - zie volledig

volledig - folslein, kompleet; zie ook helemaal

volmachtgever - prinsepeal

volwassen - een man die zich ~ gedraagt: in jierrich man; half ~: handich

vonk - geinster

vonken - oanfange

vooral - fral, benammen, prinsepeal

voorbaat - bij ~: by foarried

voorbarig - ~ zijn: foar Sint-Jan fan hjerring roppe

voorbeeld - jestaal

voorbereidingen - tastel

voorbijgaan - ~ in het ronddelen: om 'e stûke rinne/springe

voordeel - zijn ~ doen: foardiel/jern bespinne

voordeelpositie - een ~ hebben: yn hâldershân wêze

voordelig - streksum

voordragen - opsnije

voorgevoel - sommige mensen hebben daar vaak een ~ van: guon minsken leit soks op 'e lea; ~ van iemands dood: foargespins; vaak voorgevoelens hebben: it twadde gesicht ha

voorhoofd - poatte (vooral onderste deel van ~)

voorhuid - ~ van een hengst: puls

voorlopig - foarearst, ynearsten, tenearsten; er is ~ niet te weinig: der is fuort net te min

voornemen - zich niet van zijn ~ laten afbrengen: gjin reden ferstean wolle

voorover - ~ staan: te bok/near stean

voorpret - ~ hebben: der fnit mei hawwe

voorraad - in ~: yn 't foar

voorschot - werk dat men doet om een ~ op het salaris terug te betalen: poene, puonne

voorschrift - volgens de voorschriften: model

voorspellen - wytgje, foarsizze, foarút sizze > hy sei it al foarút, hja koe de takomst wytgje

voorspoedig - zich ~ ontwikkelen: dije

voorstellen - dat kan ik me ~: dêr kin 'k ynkomme

voortaan - tenei, fierdersoan

voortdurend - zie steeds

voortgang - een trage ~ hebben: stringenearje

voortvluchtig - flechtfuottich

voortzetten - op het voortgezet onderwijs zitten: te learen gean

vooruit - nou, ~: no, fuort

voorval - foarfal, stik, eksploat; dagelijks ~: kom-al-den-dei

voorwendsel - ynbringsel, ferlechje, babbelegûchjes

voorzichtig - ~ zijn: by de flotgerzen lâns farkje

voorzien - op die jongen had ze het ~: dy jonge wie har begryp

vorderen - langzaam ~: sliersakje; (in beslag nemen) naderje, eigenje

vouwstoeltje - skammeltsje

vrede - hij heeft er geen ~ mee: it leit him net flak

vreemd - zie merkwaardig

vrek - nepert, fûlkater

vrezen - zie bang

vriendelijk - freonlik, aardich, tsjildich; dan zal ik minder ~ zijn: dan sil ik it oars mei dy oanpasse; ~ lachen: wyt laitsje; vleiend ~: lot en flot

vriendenprijs - het ging voor een ~: it koe wat skikt wurde, it koe omskik

vriendjespolitiek - kornútsjepolityk

vriendschapsverdrag - stalkebûn

vriezen - hard gaan ~: tasette, taknipe, tafrieze

vrijen - ûnder de noas/amme komme, koartegaarje

vrijetijdskleding - útrinnersklean

vrijgezellenfeest - gearjefte, feintebrulloft (voor de mannen), fammebrulloft (voor de vrouwen)

vrijstelling - frijstelling, hantlichting

vroeg - betiid, ier, skrap, omskik; zeer ~: ier en betiid; het kan iets vroeger of later worden: it kin wolris gybje; altijd ~ opstaan: skrander wêze; ~ gaan slapen: mei de hinnen op 'e beam gean

vroeger - earder, eartiids, ynearsten, tenearsten, yn 't foarige, foarhinne

vroom - from, dierber; persoon die ~ wil lijken: pilaarbiter

vrouw - een stevige ~: in klos; slordige ~: sloar

vruchtbegin - ~ in een ei: trêd(sel)

vuil - zie vies

vuilnisman - jiskeman, jiskekroader, jiskefarder, jiskerider, dwingelfarder, dwingelrider; vuilnismannen: jiskelju

vullen - foldwaan, folje, ferneare

vuur - ~ aan de schenen leggen: zie duimschroeven; door ~ beschadigd: fjurrich

vuurwater - zie drank

waagschaal - in de ~ stellen: yn 't aventoer sette/smite

waardig - iemand geen blik ~ keuren: gjin each nei ien draaie

waarheid - iemand de ~ zeggen: ien in brul op 'e noas sette

waarschijnlijk - prinsepeal, nei alle gedachten, foar 't neist, nei alle wierskyn; ~ wel: lichtal; zeer ~: yn 'e midlike wei > yn 'e midlike wei wurdt er net wer better; ik leau al syn dagen dat er it dien hat

waarschuwen - ik waarschuw je!: ik haw it dy te sizzen!

waarschuwing - ynsizzing

wachten - gaan staan ~ tot iemand komt: op ien gean

wagen - weagje; het ~: it stik oantaaste; die niet waagt, die niet wint: besykjen is it neiste rjocht

wageningen - Weinum, Weins

wagenwijd - yn it wiidst

waggelen - ~ als een pad: poddebûkje

wal - wallen onder de ogen hebben: pûden/kwabben ûnder de eagen ha, kwabbich ûnder de eagen wêze; van de ~ in de sloot: fan 'e finne yn 'e jister

wand - lewant, weach; achterwand van bedstede: weach, waach

wandelen - kuierje, gongelje, traapje, jin fertraapje, pizewantsje

wandeling - kuier, eintsje traapjen, slach om, tippeltsje, loopke

wandelgangen - in de ~: dei en wei

wanorde - disoarder, dusoarder; in ~ brengen: feravensearje

wantrouwend - erchtinkend; erg ~ zijn door mensen snel als mogelijke dieven te beschouwen: de dief oan 't gat ha

war - in de ~: yn 'e tiis; in de ~ sturen: yn 'e bulten jeie; de boel in de ~ sturen: de wein yn 'e weach menne

warboel - tizeboel, wilewaai

waren - reizgje

warmtevermogen - hiting

wasem - zie damp

wasemen - zie dampen

washok - puoskeuken, hok

wat - er liepen ~ kippen van de buurman op het erf: der rûnen fan buorman syn hinnen op it hiem om; zo sloom als ~: sa slûch dat, sa slûch as gjin byt

water - onder ~ staan: splis stean; onder ~ lopen: grosje; steek onder ~: zie steek

waterafvoer - zie afvoer

waterdamp - flam > der kaam al flam út de hantsjettel

waterig - ~ kijken: sipelich sjen; waterige ogen: sipelige eagen

waterplanten - flaach; aangespoelde ~: kriik, kreek, kreak, jolm, jolling

watje - suertsje

wc - zie toilet

wedden - wedzje, ferhâlde, dertusken sette (zie ook verwedden)

weegschaal - baskúl, skealing, skealjes

week - zie zacht

weelde - in ~ leven: yn it folop libje

weer (adv.) - weroan

weer (nom.) - er komt slecht ~ aan: de loft stiet op skiten en spuien, de loft jout him min oan, der komt in skip mei soere appels oan; mooi ~: sierlik waar; een lucht die zeer slecht ~ voorspelt: in loft as in brijwein; slecht ~ waarbij aanranders aktief worden: oanpakkerswaar

weg (adv.) - ergens al aardig ~ mee weten: mei in ding al aardich op 'e stap wêze; zich een ~ banen: jin in paad sljochtsje; de ~ versperren: it paad damje

weg (nom.) - dyk, wei; ~ tegen dijk of brug op om wagens aan de andere kant te kunnen laten komen: apparel, labberel

weggooien - neefhite

wegkwijnen - fertiigje

wegnemen - dat neemt niet weg dat ...: der giet neat (fan) ôf dat ...

weifelen - wifkje, wifelje, wette

weigeren - afkeuren en ~ van afgeleverde goederen: bekatsje; zie ook vertikken

weinig - hij is er ~ bekend: hy is der lyts bekend; ~ te betekenen: lyts te betsjutten

wel - ~ en wee: lok en lijen; ook ~: fergees > dan kinst dat fergees even foar ús meinimme

weldra - ringen, tel, gau

welgemanierd - manierlik, manearlik, fetsoenlik

welk - ~ mens/welke Fries laat zijn taal nu varen?: wa minske/Fries lit syn taal farre? (in verwijtende zin)

wellen - wâlje

wellicht - faaks, licht

wellusteling - punthoarn, punthûn

wellustig - zie geil

wemelen - wimelje (zie verder: vergeven)

wentelteefjes - gau-en-swiet

wereldoorlog - de eerste ~: de earste oarloch

werk - iedereen mee aan het ~: alle kikkerts op 'e redens; het ~ onderbreken: út it wurk brekke; na ziekte weer licht ~ doen: wimelje

werktuiglijk - by de sleur, út de sleur wei, yn de sleur wei

wervel - wringe; werveltje (grendeltje): lokje

westwaarts - westoan

weten - je weet maar nooit: men hat der gjin sizzen fan; ik wil er niets van ~: ik moat der wat fan; hij weet veel: hy wit fan in bytsje net

wie - ~ doet er nu zoiets: wa minske docht soks no (in verwijtende zin)

wiebelig - rank > de boat wie rank

wiegelen - soeie

wijd - wijder maken van een ring: útstûkje

wijdbeens - strampeld; ~ staan/zitten: skaaie

wijk - ~ in een stad: espel

wijnsteen - gezuiverde ~: krimmetaart, krimmetaat

wijs - niet goed ~ zijn: net goed wiis wêze, ien fan 'e fiif misse

wijsneuzig - noaswiis, snichelich

wil - wil; Gods ~: Gods beskied

willen - wil het: sil it > dat is nedich, sil it Frysk der net alhiel ûnderstrûpe

wind - mûndersfeint (hum.); op de ~: op 'e glûpe; zie ook scheet

windeieren - geen ~ leggen: gjin dôve nuten lizze, gjin deade miten lizze

windstil - blak

winnen - hij gaf zich gewonnen tegenover haar: hy joech it har wûn

winst - ~ maken: derút rinne/drave; er wordt daar veel ~ gemaakt: it is dêr allegear stryk yn 't laadsje

wintervoorraad - ~ voer voor één koe: koositen

wip - wip, wippe; in een ~: mei in wip/snjit, yn in omsjoch

wispelturig - ritich, twirrich, twirderich

wisselkind - pizich bern

woekeren (van ziekte) - fierder sette

woelen - omwine; het ~ der wereld: it wâljen fan 'e wrâld

woestijn - westine, wyldlân

wolk - wolk; regenwolk: pôk; onweerswolk: tongerwolk; met verspreide wolken: lappich

wonderbaarlijk - zie merkwaardig

wonen - benauwd ~: husearje; op het mooiste punt ~: op 'e klink wenje

woonhuis - stil hûs, ticht hûs

woord - verzonnen ~: makwurd; een hartig woordje met iemand spreken: zie toespreken

worp - smeet

wortel - met ~ en tak uitroeiien: mei ierde en oer útroegje

wrat - donkere en behaarde ~: maal

wreken - dat wreekt zich: dat besnijt him

wrevelig - stildeunsk

wurgcontract - kûgel-en-stropkontrakt

zaad - op zwart ~ zitten: oan reapsein wêze, op skrabbersein wêze

zaaks - niet veel ~: net folle aaps/brets

zacht - bol

zacht - ~ door dooi: ûntlittich, ûntlitten

zak - sek, pûde, kladde; zie ook broekzak

zakenlieden - kleine ~: affearenslju

zakmes - bûsmes, knyft, hogge, Koartjan (humor.)

zalf - smiksem, smyksem, smiksel, smyksel

zaniken - zie zeuren

zat - appels zijn er ~: apels binne der planteit

zee - in ~ gaan met: ynsile mei

zeentje - zeentjes: hier

zeggen - de onderdirecteur heeft daar heel wat te ~: de ûnderdirekteur hat dêr gâns te kedizen; wat zouden de mensen er wel van ~: soe 't ek in rare namme jaan; alles durven ~: nearne foar omhelje; zeg op/zeg het eens!: swear op!; niets meer te ~ hebben: gjin gagel mear ha, it praat út ha

zegje - zijn ~ doen: jins bakje byskowe

zeis - bevestiging van een ~ aan de stok: ham

zeker - het was ~ dat hij erdoor was: hy wie der foarfêst trochhinne: ~ zo groot als: tige sa grut as, ryklik sa grut as

zeldzaam - seldsum, inkeld > dat is in inkelde fûgel

zelfgemaakt - eigenoanret

zelfmoord - ~ plegen: jinsels tekoart dwaan

zet - iemand een zetje geven bij het klimmen: ien te bok stean

zeurderig - hibbelich; ~ gevoel hebben: singerje; een zeurderige spreektoon: team

zeuren - simperje, sjimperje, sjamperje, seamelje, eamelje, sanikje; pruilerig ~: lymstankje, sjankerje; steeds weer opnieuw beginnen met ~: gesigeseach

zicht - sicht, eachweiding, eachweidzjen, útsjoch

zichtbaar - (te) duidelijk zichtbaar voor anderen: gapsk

ziek - ~ zijn: it wei ha; ~ worden: ealje, it wei krije

ziekelijk - goarrich, net rjocht flot; ~ persoon: spuonnen doaze

ziektekiemen - libben guod

ziel - (bolling in bodem van fles:) eilân > it eilân yn in flesse

zielepoot - stumper, skroedsje

zien - iets verkeerd ~: troch in ferkearde/pijlekkense brul sjen; het wel gezien hebben: jins bestek makke ha; zo ver als men kan ~: in gesicht fier

zier - geen ~: zie moer

zijweg - opdyk

zin - ze zijn niet naar zijn ~: se binne him mei it sin/de mûtse (zie ook trek); geen ~ hebben in: gjin sin/nocht/niget ha oan, gjin flam ha op, de wet ha fan

zoeken - ergens iets achter ~: earne wat út tinke

zolder - ~ boven koestal: hilde

zometeen - aanst, aansen, aansens, daalk, drekst, demmy

zon - in de gloeiende ~ bij windstilte: yn de blakke sinne

zondebok - lidstôk; de ~ zijn: hosk wêze

zondvloed - stjalpfloed

zorg - zich zorgen maken: noed ha mei > dêr hienen se gjin noed mear mei; ~ dragen voor: zie bewerkstelligen

zorgelijk - noedlik, nuodlik; een ~ geval: in ferlegen gefal

zorgen - ~ voor: rêde foar > dêrom haw ik derfoar ret

zover - het is ~: it sil heve

zucht - een ~ slaken: in sucht litte, in swiere sike lûke

zuchten - suchtsje, in sucht litte, stinne (fig.)

zuidwaarts - súdoan

zuiging - ~ van de lucht: swang

zuinig - ~ doen: soberearje

zuiver - zeer ~: lotterklear; niet ~ op de graat: net skjin op 'e ribben

zuur - ~ van karakter: brienich; ~ kijken: taai/prot sjen

zwaar - swier, hibbich; ~ (van grond): eken, izeren

zwaarmoedig - zie pessimistisch

zwak - swak, slop, (zonder ruggegraat) slopankelich; ~ kind: skroedsje

zwakkeling - intermich, spuonnen doaze, suertsje, weiten hin

zwang - in ~: yn 'e swaai, yn ommenaasje; in ~ komen: trochtocht nimme

zwanger - swier; ~ maken: te ticht oankrûpe; ~ zijn: op kyp sitte, wat ûnder de mûtse ha, glêzen skonken ha, in wâldreis meitsje sille, yn 'e kream moatte, in sûne sykte ha, wetter yn 'e kelder ha, jongwiif wêze; ze is ~: it is kryk, der is wat op kommendeweis; ~ van (fig.): foal fan; niet ~: gust

zwangerschap - dracht, jongwiifwêzen, jongwivichheid

zwartgallig - zie pessimistisch

zwier - aan de ~: oan 'e swaai

zwoegen - wrame, bodzje, poddebûkje, pochelje

zwolle - Swol(le)