Bilge Kağan’ın mezarı bulundu
Türk ve Moğol arkeologlar, Ağustos ayının basinda Göktürk hükümdarı Bilge Kağan'ın mezarını bulmayı başardı.
Mezardaki sandıktan çıkan 2800 parça eşya, döneme ait Türk kültür ve sanat hayatının aydınlatılması açısından büyük önem taşıyor.
1995'te 9'uncu Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in Moğolistan'a yaptığı resmi ziyaretin sonunda başlatılan Türk Anıtları Projesi kapsamında 35 Türk, 11 Moğol bilimadamı son iki yıldır aralıksız çalıştı.
Moğolistan'ın başkenti Ulanbatur'a 450 km uzaklıkta yapılan kazılarda Kanada'dan getirilen özel cihazlar kullanıldı. Sonunda Bilge Kağan'ın mezarının yeri belirlenerek çok sayıda eşyayı içeren sandık bulundu. Eşyalar Ulanbatur Müzesi'ne teslim edildi.
UNESCO'nun çok önceden "Dünya Mirası" listesine aldığı mezarın bulunmasıyla ilgili olarak 14 Ağustos'ta bir basın toplantısı düzenleyen Devlet Bakanı Abdulhaluk Mehmet Çay, gazetecilere bulunan eşyanın saydamlarını vererek kayıt çalışmalarının sürdüğünü söyledi.
1 Ağustos'ta başlayan kazılarda bulunan gümüş sandıktan 2800 dolayında gümüş ve altın eşya çıkarıldı. Moğol yetkililer eşyaların tamamının 4 bin parça olduğunu tahmin ediyor.
Bulunan eşyalardan bazıları şöyle:
* Anka Kuşu motifleriyle bezeli altın taç.
* Altın kemer tokaları.
* Altın elbise kopçaları.
* Giyim kuşama ait altın nesneler.
* Altın maşrapa, sürahi,tabak gibi ayin kapları.
* Biri kırık ve erimiş, diğeri bacağı ve boynuzu dışında tamamı sağlam gümüşten iki geyik heykeli
* Gümüş tabak, maşrapa, kupa ve sürahi
* Değerli taşlar, maden nesneler, kemik, kömür, dokuma kalıntıları
* Kırık ve erimiş gümüş plaka parçalar, şeritler, teller
* Bronz Çiviler
Çingiz Han’ın mezarı kesinleşmedi
Yine Ağustos ayının ortalarında, Chicago Üniversitesi'nden Prof. John Woods başkanlığındaki bir araştırma grubu, Moğol hükümdarı Çingiz Han'a ait olduğu sanılan bir mezarı ortaya çıkardı.
Moğolistan'ın başkenti Ulanbatur'un kuzeydoğusunda, Batşirit kenti yakınında bulunan ve 3.2 kilometre uzunluğunda 4 metre yüksekliğinde bir duvarla çevrili olan mezar bölgesinde yüksek düzeydeki kişilere ait olduğu sanılan 20 mezar bulunuyor. Kazı heyeti başkanı Prof. Woods, bunun "beklenmedik bir keşif" olduğunu, "buluşu doğrulamak için ABD'den gelecek uzmanlarla birlikte çalışmaları gerektiğini" belirtti.
Ancak Moğolistan hükümeti gelenekler uyarınca "ölünün rahatsız edilmemesi için" araştırmalara izin vermedi ve Türk tarihi açısından Bilge Kağan'ın mezarının bulunmasına eşdeğerli bir önem taşıyan bu çalışmanın gidişine ilişkin yeni bir haber de uzun zamandır alınamadı.
Kaynaklar :*Türk Edebiyati Dérgisi 2000
*Tarih ve Kültür Dilimiz